Những điều cần biết về hình luật tại Hoa Kỳ

Thiên Thanh
Hình luật và thủ tục pháp lý về hình luật là một lãnh vực rất chuyên biệt và phức tạp. Những điều viết ra đây chỉ nhằm mục đích chỉ dẫn những nguyên tắc căn bản về hình luật để có thể khả dĩ bảo vệ chúng ta và gia đình đồng thời tránh phạm pháp một cách vô tình đáng tiếc nhất là luật của mỗi quốc gia đều khác hẳn nhau.

Ðặc biệt ở Hoa Kỳ, luật lệ từng Tiểu Bang cũng khác nhau nữa; vì vậy một việc được phép làm ở một Tiểu Bang nhưng đi sang Tiểu Bang khác có thể sẽ bị bắt và bị truy tố.

Tội hình là một hành vi phạm pháp và có thể bị trừng phạt bởi luật pháp. Hai yếu tố chính sau đây đóng vai trò quan trọng trong hình luật:

a. Người phạm pháp là người bình thường trong phạm vi luật định. Như vậy người bất bình thường dù có hành vi phạm pháp có thể sẽ không bị truy tố.

b. Hành vi phạm pháp vi phạm luật lệ đương thời. Một hành vi phạm pháp hôm nay có thể không phạm pháp trong quá khứ.

Tội hình được phân loại như sau:

TRỌNG TỘI (Felony): là những tội có thể bị xử phạt từ một năm tù trở lên. Ðó là những vụ phạm pháp có tính cách trầm trọng như cướp của, trộm cắp, giết người, dọa nạt, đốt nhà, phản bội, hiếp dâm v.v..

THƯỜNG TỘI (Misdemeanor): là những tội phạm được coi như là ít nguy hại cho cộng đồng xã hội, những tội lỗi nhỏ nhặt và thường bị lãnh những bản án tương đối nhẹ, ví dụ như những vụ đánh lộn, say sưa đập phá, ăn cắp trong các tiệm buôn v.v...

VI PHẠM (Violation): là những vi phạm luật lệ công cộng như vi phạm giờ giới nghiêm, vi phạm luật lệ biểu tình hoặc lưu thông v.v.. Mặc dầu những vi phạm luật pháp này có thể bị lãnh án tù hoặc án phạt vạ nhưng không bị coi là tội hình.

Tất cả các tội hình đều bị lưu trữ hồ sơ tư pháp, và hồ sơ này sẽ ảnh hưởng lớn lao đến cuộc sống của con người phạm pháp nhất là về việc xin việc làm về sau.

Những hình thức phạm pháp:

a. Chính Phạm (Principals): là những người trực tiếp và chủ động trong hành động phạm pháp.

b. Tòng phạm (Accomplices): là những người trực tiếp hăng hái tham gia giúp sức vào hành động phạm pháp.

c. Ðồng lõa (Accessories): là những người có dính líu vào việc phạm pháp như cố vấn hay chỉ dẫn hoặc chỉ thị việc phạm pháp; hay là cố ý che chở hay giúp đỡ các phạm nhân tránh luật pháp.

Thí dụ: 3 người tham gia vào việc đánh cướp nhà băng. Ông A bàn mưu kế, chỉ dẫn cách đánh cướp là đồng loã. Ông B chỉ súng vào thâu ngân viên đòi tiền là chính phạm. Ông C đứng ngoài canh cửa hoặc có nhiệm vụ lái xe tẩu thoát là tòng phạm.

Tội dọa nạt (Menacing):

Tội này sẽ bị khép vào trọng tội hay thường tội tùy trường hợp xẩy ra. Nếu dọa nạt bằng súng hay dao và cố ý gây sự sợ hãi cho nạn nhân sẽ bị liệt kê vào trọng tội ngoài ra chỉ là thường tội.

Tội hành hung gây thương tích (Assault):

Thông thường chỉ là thường tội tuy nhiên nếu đã xẩy ra thường xuyên và cóù ý đả thương trong trường hợp gia trọng, sẽ bị ghép vào trọng tội.

Tội làm chứng gian (Perjury):

Trong hệ thống tư pháp Hoa Kỳ cũng như tại các nuớc dân chủ khác, nhân chứng là một yếu tố quan trọng để quyết định trong nhiều vụ án do đó mà lời khai của nhân chứng rất cần cho các quan toà. Vì vậy toà án phạt tội làm chứng gian như là một trọng tội (felony).

Tội khoan dung kẻ phạm pháp (Compounding a crime)

Phạm pháp là những hành vi gây nguy hại cho cộng đồng xã hội nói chung vì thế một cá nhân không có quyền tự ý khoan dung tha thứ cho kẻ phạm pháp để tránh khỏi bị truy tố bởi luật pháp. Một kẻ trộm lẻn vào nhà bạn ban đêm trộm cái đồng hồ, có thể hối hận nên ngày hôm sau đem trả lại. Bạn có thể nhận lại cái đồng hồ nhưng nếu bạn đồng ý khoan dung không báo cáo cảnh sát thì bạn phạm trọng tội (felony) cố ý khoan dung kẻ phạm pháp. Trong thực tế việc này rất ít xẩy ra vì chẳng ai biết trừ trường hợp kẻ phạm pháp đó cung khai với cảnh sát khi hắn bị bắt vì một tội nào khác nữa.

Tội Hối Lộ (Bribery):

Là sự đòi hỏi hoặc dâng tặng tiền bạc hay đồ quý giá, để ảnh hưởng đến viên chức chính quyền hành động trái với nhiệm vụ của họ trong việc mưu cầu lợi ích cho mình. (Nên lưu ý là kiểu bắt tay hay dàn xếp với cảnh sát ở những quốc gia chậm tiến ngày xưa nói chung và Việt-Nam nói riêng không thể áp dụng ở đây được)

Tội tống tiền (Blackmail or Extorsion):

Là hành vi làm tiền hoặïc bắt ép làm điều gì, bằng áp lực hăm dọa tố cáo trước pháp luật hoặc bôi nhọ cá nhân.

Tội ngăn cản công lý (Obstruction/Contempt):

Là những hành vi cố ý chống đối hoặc phản kháng việc thi hành luật pháp đứng đắn của toà án hay nhân viên cảnh sát. (Như vậy đừng nên có phản ứng chống đối với nhân viên công lực khi xẩy ra những trường hợp mà cảnh sát phải can thiệp hoặc thi hành nhiệm vụ. Nếu bạn nghĩ rằng một nhân viên cảnh sát có những hành động sai lầm hoặc bất hợp pháp khi bắt giữ bạn, bạn cũng đừng nên chống đối, tuy nhiên bạn có thể trình bầy những điều đó với tòa án và có thể truy tố nhân viên công lực đó. Nếu chống đối nhân viên công việc tại chỗ, bạn chỉ gây thêm phiền phức mà phần thiệt thòi thường là về chúng ta. )

Ngoài ra cố ý phi tang (Destroy or Suppress Evidence) cũng là hành vi phạm pháp thí dụ như bạn có quen người bạn sử dụng ma túy và biết cảnh sát sắp đến nhà anh ta khám xét. Bạn nhanh chân đến nhà anh ta tìm cách giấu diếm số ma túy ấy đi. Bạn đang phạm tội cố ý phi tang và có thể bị truy tố. )

Tội đa thê (Polygamy):

Xã hội Hoa Kỳ cũng như các xã hội văn minh khác chủ trương một gia đình thống nhất là nền móng của xã hội nên có luật chống chế độ đa thê. Ngoài ra cố ý kết hôn với một người chưa ly dị hợp pháp cũng là một trọng tội. Bất cứ một cuộc hôn nhân hợp pháp nào trên bất cứ quốc gia nào cũng có giá trị nếu không bị tuyên bố hủy bỏ do một tòa án.

Tuy nhiên luật pháp Hoa kỳ chấp nhận một ngoại lệ là trong trường hợp người phối ngẫu tự ý bỏ nhà ra đi biền biệt (desert and disappear) trong một thời gian tối thiểu (*) thì hôn thú có thể được tòa án hủy bỏ. (Như vậy nếu một người Việt tị nạn đã lập gia đình có hôn thú hợp pháp tại Việt-Nam, nếu sang Hoa Kỳ mà lại kết hôn với một người khác trong khi hôn thú cũ chưa bị hủy bỏ thì vẫn có thể bị truy tố ra tòa về tội song hôn.)


Cước chú (*):

- 5 năm (Tiểu Bang Alaska, Arizona, Arkansas, Florida, Idaho, Indiana, Iowa, New Mexixo, Ohio và Vermont)

- 6 năm (Tiểu Bang New Hampshire)

- 30 năm (Tiểu Bang Louisiana)

- Không có thời gian bắt buộc (Tiểu Bang Hawaii và Utah)

- 7 năm (Các Tiểu Bang khác).

Tội dụ dỗ gái vị thành niên (Statuory rape)

Người đàn ông bất cứ tuổi nào có sự trao đổi tình dục (sexual intercourse) với một cô gái vị thành niên là phạm luật và có thể bị truy tố. Tuổi vị thành niên hay tuổi có quyền ưng thuận (age of consent) thay đổi từng tiểu bang từ 12 tuổi TB Delaware, 13 TB New Mexixo, đến 16 TB Colorado và 18 cho TB California v.v

Tội ăn cắp trong các tiệm (Shoplifting):

Là hành vi vào tiệm ăn cắp thực phẩm, quần áo hay vật dụng dấu giếm đem ra khỏi cửa mà không trả tiền.(Nên lưu ý các các tiệm lớn đều có máy quay phim mắc ở trên trần nhà, chiếu ngày đêm và họ có thuê một nhân viên suốt ngày chỉ chú ý vào máy đó để chỉ điểm kịp thời cho nhân viên an ninh gác cửa bắt giử kẻ phạm pháp. Ngoài ra còn một số cửa tiệm gắn vật dụng đặc biệt vaò đồ dùng để khi kẻ cắp ra khỏi của thì bị báo động. Khi trả tiền thì nhân viên sẽ lấy vật dụng ấy ra. Dễ mà không phải dễ là vậy đó).