Dân chủ Việt-Nam đi giật lùi

Matt Steinglass/VNFA phỏng dịch

Democracy in Vietnam Takes Step Back

Người Việt Nam theo dõi việc bỏ phiếu chọn lựa Tổng Thống Mỹ một cách say mê và hào hứng. Nhưng việc chuyển đổi hệ thống chính trị tại Việt-Nam lại là một chuyện khác. Tháng trước CSVN dự định làm thử một cuộc bầu cử dân chủ tại cấp phuờng xóm nhưng tại hội nghị Trung Ương Quốc Hội đã bác bỏ ý định đó.

Toả đại sứ Mỹ tại Hànội tổ chức một buổi tiệc liên hoan để mọi người cùng theo dõi cuộc bầu phiếu Tổng Thống Hoa Kỳ ngày 4-11-2008 , trong đó cũng có vài chục người Việt-Nam được mời tham dự.

Đỗ Hoàng Anh, đang làm cho một đề án do Mỹ tài trợ, nói rằng đây là lần đầu tiên cô ta thấy kiểu bầu cử tại Mỹ. Nàng nói: "Đối với những người ngoại cuộc đặc biệt là người ngoại quốc như chúng tôi thấy thật là hào hứng xem thể chế chính trị Mỹ quốc hoạt động thế nào để có ứng cử viên tốt nhất cho đất nước."

Việt-Nam cũng đã có bầu cử mỗi 5 năm một lần, nhưng chỉ có một đảng Cộng Sản thôi. Cử tri đi bầu Quốc Hội và Hội Đồng Nhân Dân chỉ được chọn ứng cử viên trong danh sách đã được đảng Cộng Sản lựa chọn sẵn.

Nhưng Hội Đồng Nhân Dân rất yếu và vô hiệu quả vì quyền lực thực sự nằm trong tay Ủy Ban Nhân Dân của đảng CS.

Trong tháng này là lần đầu tiên, nhà cầm quyền CSVN đề nghị cho thi hành thử một vài ý định mới tại một vài chục thí điểm huyện xã. Đề xuất có mục đích dẹp bỏ Hội Đồng Nhân Dân và cho dân chúng bầu cử tụ do chọn lựa vị Chủ Tịch của Ủy Ban Nhân Dân.

Tim McGrath là một vị Giám Đốc của chương trình phát triển của LHQ tại Hànội nói rằng "Những chi tiết về đề nghị không rõ ràng vì hiện giờ Uỷ Ban Nhân là do Hội Đồng Nhân Dân tuyển chọn, và khi dẹp bỏ Hội Đồng Nhân Dân tại cập xã huyện và không nói rõ là việc gì sẽ xẩy ra sau đó.Hơn nữa đề nghị cũng không nói rõ là những ai có quyền ra ứng cử vào chức chủ tịch Uỷ Ban Nhân Dân. "

Luật sư Cu Huy Ha Vu nói rằng cải cách sẽ thất bại nếu không mở rộng việc bầu cử, đề nghị phải cho bất cứ người nào nào muốn ứng cử phải được quyền ứng cử.

Ông Carl Thayer, chuyên viên về Đông Nam Á Sự vụ của Bộ Quốc phòng Úc Châu nói rằng những cải cách này là một phần sự việc mà chính phủ VN gọi là giới hạn "gốc rễ của dân chủ". Những biện pháp này bắt nguồn từ cả một thập niên nay từ ngày nổi dậy của dân chúng tỉnh Thái Bình:

"Nhà cầm quyền VN nhận thấy hành vi của một số quan chức địa phương đã rút tiền tài trợ, tìm cách bắt dân chúng đóng mọi thứ thuế má bất hợp pháp để kiếm lợi, làm cho dân chúng bất mãn. Làm sao có thể chấn chỉnh để ngăn chặn những vụ bạo loạn nổi dậy gây rối trong tương lai. "

Ông nói thêm: "Câu trả lời là cho nhân dân góp ý cho chính phủ. Việt-Nam cũng muốn cải cách theo lối của Trung Cộng. Trung Quốc đi trước Việt-Nam trong vấn đề này. Mặc dù Việt-Nam luôn nói là một quốc gia độc lập nhưng sự thật đã nghiên cứu kỹ càng chính sách của đàn anh Trung Cộng."

Nhưng ông Ngô Quý Ngô, Phó chủ tịch Học viện chính trị nói rằng kinh nghiệm qua những quốc gia khác dậy cho VN phải dân chủ hóa chậm chạp hơn. Ong Ngô nói:

"Đầu tư ngoại quốc đổ vào Việt-Nam rất nhiều. Tại sao? Tại vì xã hội ổn định. Khi chúng tôi nhìn ra ngoài đến các vùng khác, chúng tôi thấy rằng nếu xã hội không ổn định thì không ai muốn đem tiền đầu tư vào, vì dụ như tại Phi Châu cũng như một vài quốc gia bên Trung Đông và cả một số quốc gia miền Đông Nam Á nữa. Việt-Nam đang giới thiệu khai tâm dân chủ từng buớc một. "

Nhiều người Việt-Nam cho rằng các cải cách tại Việt-Nam chưa đúng mức hãy còn xa vời quá. Ông Trịnh Duy Luân, Giáo Đốc Viện Xã Hội Học nói rằng những thay đổ nguyên tắc cơ bản rất cần thiết. Ông nói thêm là chuyển đổi từ một dạng dân chủ tượng trưng sang một thể chể dân chủ trực tiếp đòi hỏi một sự thay đổi nguyên tắc căn bản và ông ta không hiểu nguyên tắc nào đằng sau đề nghị cải cách đó.

Đảng Cộng Sản và Bộ Nội Vụ đầy quyền hành đệ nghị dự án mà lại bị Quốc Hội phản bác.Ông Dương Trung Quốc nói là điều này chưa từng xẩy ra tại Việt-Nam Ông Quốc cho biết là Quốc Hội bỏ phiếu huỷ bỏ Hội Đồng Nhân Dân nhưng thể thức bầu Chủ tịch Ủy Ban Nhân Dân lại bị trì hoãn, vì một số đông nghị viên sợ rằng nếu vị chủ tịch UBND được dân bầu trực tiếp thì có thể đảng Cộng Sản sẽ mất quyền kiểm soát.

Và đó chính là mục đích của của nền tảng dân chủ của Liên Hiệp Quốc nghĩa là cho dân chúng thêm quyền lực chọn lựa, nhà cầm quyền phải nhường một số quyền kiểm soát cho dân chúng và đó là điểm chính làm cho nhiều đảng viên cao cấp trong Đảng Cộng Sản lo ngại.