KHÔNG PHẢI CHỈ MỸ MỚI CÓ VẤN ĐỀ TÀI CHÁNH

NGA VÀ MỘT BÍ MẬT CHƯA ĐƯỢC KHUI: MỘT VỞ BI KỊCH KINH TẾ NĂM MÀN

Hoàng Đức Nhã

*NHÌN MẠC TƯ KHOA THẤY HÀNỘI?

Trong lúc thế giới đang thẩm định tác động của cuộc xâm lăng Nga tại quốc gia Georgia, và một mặt, cố hình dung một trật tự thế giới mới như sao, và mặt khác, đối phó với một cuộc khủng hoảng tài chánh dữ dội thì chính Nga đang, vô tình hay cố ý, đi đến nơi hẹn hò với một cơn bão lý tưởng.

Thị trường chứng khoán Nga đang rơi tự do, mất giá trị một cách khủng khiếp – 60 phần trăm kể từ ngày 19 tháng 5 qua, tổng cộng 900 tỷ Mỹ kim. Thị trường này sẽ còn mất thêm giá trị nữa, và do đó, mức tăng trưởng kinh tế của Nga sẽ bị giảm sút trầm trọng trong những ngày tháng sắp tới.

Điều quan trọng đối với những chuyên gia về Nga là sau một thời kỳ áp dụng chánh sách tài chanh rất thận trọng chánh quyền Nga hiện nay thả lỏng và có phần áp dụng luật rừng trong một số vấn đề kinh tế tài chánh.

Từ năm 1999 đến giữa năm nay mức tăng trưởng của Nga trung bình là bảy phần trăm mỗi năm giúp quốc gia này có được thặng dư ngân sách và thu được trên 600 tỷ Mỹ kim ngoại tệ dự trữ tính đến cuối tháng Bảy vừa qua. Đồng thời Nga cũng đã trang trải hầu hết nợ của quốc gia họ. Tuy nhiên, như mọi nhà cầm quyền có trách nhiệm đều biết, chánh sách kinh tế cởi mở đã tạo những thành qủa kinh tế của Nga đòi hỏi nhà cầm quyền duy trì những chánh sách hợp lý để tiếp tục đạt được những thành qủa đó.

Khủng hoảng tài chánh tại Hoa Kỳ thoạt tiên không ảnh hưởng kinh tế Nga tí nào; tuy nhiên, sự đình trệ kinh tế tòan cầu kéo theo giảm sút giá cả dầu thô và hàng hóa khác – trên một phần ba từ tháng Bảy đến nay – có tác động lớn đối với kinh tế Nga. Cộng thêm vào đó dân Nga đang gánh hậu qủa của những hành động vô trách nhiệm của cấp lãnh đạo của họ.

Khủng hoảng tài chánh Nga đang vào giai đoạn hồi hộp, như một vở bi kịch năm màn.

Màn Một

Ngày 24 tháng Bảy vừa qua Thủ tướng Putin khai diễn màn đầu bằng cách đả kích kịch liệt, nhưng không có bằng chứng, chủ nhân của Mechel, một đại công ty than đá và thép Nga. Ông Putin lên án chủ nhân này đã tăng giá lừa gạt người tiêu thụ và cũng đã trốn thuế. Ông Igor Zyuzin, chủ nhân công ty Mechel, quá sợ hãi không biết cách nào đính chánh những lời vu cáo của ông Thủ tướng chánh phủ, và do đó không sao tránh được việc cổ phần của công ty Mechel mất hết phân nữa giá trị võn vẹn trong ba ngày. Điều này khiến thị trường chứng khoán Mạc Tư Khoa bắt đầu suy sụp.

Màn Hai

Kế đó, vào ngày 8 tháng 8, Thủ tướng Putin lao vào màn hai của bi kịch Nga này bằng cách xâm lăng quốc gia Georgia, một chiến lược mà ông ta đã phác họa từ lâu. Điều làm thế giới kinh ngạc là Nga vẫn tranh luận rằng họ có quyền tấn công một quốc gia nào chứa chấp dân Nga, kể cả những người vừa được quốc tịch Nga, và do đó gây hoang mang cho các quốc gia có thiểu số dân Nga. Đồng thời thế giới rất bất bình khi Nga công nhận độc lập của hai vùng ly khai Abkhazia và Nam Ossetia.

Những lãnh tụ Nga có tiếng là không thể tin cậy, hào hiệp viển vông và không dự đoán được trong khi đó thị trường tài chanh muốn thấy nhà cầm quyền có thể tin cậy được, kiên định và có thể dự đoán được. Giới đầu tư ngoại quốc rất lo ngại về thái độ của ông Putin và không xúc tiến những chương trình đầu tư của họ tại Nga.

Một tuần lễ sau khi Nga xâm chiếm Georgia các giới thẩm quyền tài chánh Nga không tránh được việc 16 tỷ Mỹ kim bị rút khỏi thị trường Nga, và sau đó vài ngày, thêm 14 tỷ nữa. Tuy số tiền 30 tỷ này tương đối nhỏ so với tổng số dự trữ ngoại tệ 600 tỷ Mỹ kim của Nga nhưng nó cũng đủ để giao động hệ thống tài chánh phôi thai của Nga.

Thủ tướng Putin vẫn tiếp tục phủ nhận rằng cuộc xâm lăng Georgia đã gây nhiều khó khăn tài chánh cho Nga hiện nay, và mỗi tuyên bố ông ta càng gây nhiều vấn đề cho sự ổn định tài chánh của Nga khiến thị trường chứng khoán càng suy sụp. Đúng theo kiểu hành động vô luật pháp chánh phủ Nga ra lịnh đóng cửa thị trường chứng khoán trong bốn ngày liên tiếp trong tuần lễ 15 tháng 9 vì giá trị nhiều cổ phần sút giảm quá nhanh.

Trên thị trường tài chánh quốc tế giới đầu tư không muốn mua công trái của Nga vì sự bất ổn tại quốc gia này, và những ngân hàng Nga không còn vay được tiền nữa.

Màn Ba

Nga sắp sửa lao vào màn ba của vở bi kịch: đó là khủng hoảng ngân hàng. Rất nhiều ngân hàng trung bình và một số ngân hàng lớn tại Nga sẽ sập tiệm trong khủng hoảng thị trường hiện nay. Rất nhiều giới đầu tư không còn khả năng trang trải nợ - dùng để mua cổ phần trên thị trường chứng khoán – trong lúc đó lãi xuất vay tăng qúa cao. Đồng thời giá trị đồng Mỹ kim ngày càng tăng và do đó gây thêm nhiều khó khăng cho giới đầu tư.

Màn Bốn

Trong màn bốn của vở bi kịch thị trường địa ốc sẽ bị giao động và cái gọi là bong bóng địa ốc sẽ nổ tung. Điều chắc sẽ xảy ra là thị trường địa ốc tại Mạc Tư Khoa, với giá cả tăng vụt trời, sẽ mất đi hai phần ba giá trị, và như thế sẽ làm khủng hoảng tài chánh trầm trọng thêm.

Màn Năm

Trong màn năm của bi kịch Nga hầu hết dịch vụ đầu tư sẽ ngưng hẳn. Giới đầu tư sẽ tự hỏi tại sao tiếp tục đầu tư vào những dự án xây cất khi họ không còn vay được tiền nữa và sẽ không bán được nhà đã xây. Giới tiêu thụ Nga đã quá sợ hãi và sẽ cắt bớt chi tiêu, và như thế khiến nhu cầu tiêu thụ giảm thêm.

Kết luận ra sao?

Sau cùng, mức tăng trưởng kinh tế Nga sẽ ngưng hẳn, có thể vào đầu năm tới. Cộng thêm vào đó có một số yếu tố sẽ làm tình trạng này nguy khốn hơn. Trước hết là nạn tham nhũng ở cấp cao trong guồng máy cai trị tại Nga – đây cũng là yếu tố giải thích tại sao chánh phủ Nga không thực hiện được những chương trình xây cất hạ tầng cơ sở.

Kế đó, gía cả dầu thô và hàng hóa khác cùng sẽ giảm và sản xuất dầu thô và khí đốt cũng đã bị ngưng trệ rồi. Thêm vào đó ông Putin tỏ ra bất cần Tổ chức Mậu dịch Thế giới WTO và chủ xướng chánh sách bảo vệ thị trường nội địa – và chánh sách này sẽ tai hại cho mức tăng trưởng kinh tế của Nga.

Điều đáng để ý là chánh phủ Nga có một ngân sách quốc gia rất vững và một dự trữ ngoại tệ đáng nể; tuy nhiên, chánh phủ Nga không còn thì giờ để tránh thảm kịch này. Sự tin tưởng của giới đầu tư không thể tạo bằng những chánh sách độc đáo, những hành động độc tài hay bạo lực của chánh quyền.

Bài học nào?

Trong vở bi kịch Nga này nhân vật phản diện là ông Putin, người đã hưởng tám năm tăng trưởng kinh tế nhờ các chánh sách cởi mở thị trường do vị tiền nhiệm của ông ta, Boris Yeltsin, thực hiện. Nga có nhiều hy vọng thoát khỏi khủng hoảng tài chánh quốc tế. Tiếc rằng vì sự bất tài và hành động bạo lực và vô kỷ luật ông Putin đã đưa Nga đến bờ vực sâu.

Hơn nữa, vở bi kịch Nga cũng là một bài học cho những chế độ nào hoặc đang áp dụng hoặc đang tính áp dụng những chánh sách và cai trị trong bối cảnh độc tài và phi dân chủ như tại Nga hiện nay. Trong bài sắp tới người viết này sẽ thẩm định đưởng hướng mới của HàNội trong bối cảnh chánh trị và kinh tế thế giới hiện nay.