Nhìn nhận thu hồi đất đai vừa như ăn cướp, vừa như “ban ơn”

GiaDinh/ NV

Sài Gòn, (NV) - Một hội thảo về chủ đề có tên là “Công tác quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp và chính sách pháp luật về sử dụng đất trong tình hình hiện nay”, do Văn Phòng Quốc Hội Và Bộ Tài Nguyên-Môi Trường phối hợp tổ chức đã diễn ra vào sáng 6 tháng 9 tại Sài Gòn. Lần đầu tiên, những đại biểu Quốc Hội, đại diện cho dân chúng nhiều địa phương đã thẳng thắn nhìn nhận việc thu hồi đất đai trong thời gian vừa qua để thực hiện các dự án xây dựng khu công nghiệp, khu du lịch-dịch vụ, đô thị mới,... giống như vừa ăn cướp, vừa ban ơn.

Tờ Tuổi Trẻ tường thuật rằng, tại hội thảo kể trên, ông Trần Thế Vượng, một ủy viên của Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội CSVN, cho biết: “Kết quả khảo sát gần đây cho thấy, khoảng 80% khiếu nại, tố cáo của người dân liên quan đến đất đai, thậm chí, có nơi, tỷ lệ này là 90%”.

Ông Vượng nhận định về việc đền bù khi thu hồi đất: “Tuy có quy định giá đền bù phải sát với giá thị trường trong điều kiện bình thường, nhưng ‘giá thị trường trong điều kiện bình thường’ như thế nào thì lại chưa rõ. Có thời điểm, giá đất liên tục biến động nhưng chủ đầu tư nhận đất năm trước, năm sau mới trả tiền đền bù, khi đó giá đền bù đã lạc hậu, người dân không đồng tình. Một số tỉnh thi nhau thu hút đầu tư bằng cách cho thuê đất với giá thấp nhưng để có giá cho thuê thấp, phải giảm tiền đền bù cho dân, khiến người dân bị thiệt thòi”.

Bà Nguyễn Thị Bạch Mai, đại biểu quốc hội tỉnh Tây Ninh, nhận xét rằng: “Giá đất theo quy định hiện hành không đồng bộ. Chỉ cách nhau một con mương nhưng giá đất ở vị trí thuộc Sài Gòn giá cao hơn nhiều so với giá đất ở vị trí thuộc Tây Ninh. Vì mỗi nơi một kiểu nên người dân không đồng tình. Thu hồi đất là đụng đến sinh kế nhưng một số địa phương đền bù theo kiểu ‘ban ơn’. Chưa có sự công bằng giữa người bị thu hồi đất và nhà đầu tư”. Bà Mai nêu một thắc mắc: “Nếu quý vị tự đặt mình vào vị trí đó, quý vị đang sống ổn định, gắn bó với bà con chòm xóm và... đùng một cái, quý vị bị thu hồi đất làm dự án thì cảm giác quý vị thế nào?”.

Một đại biểu Quốc Hội của tỉnh Đồng Tháp tên là Nguyễn Hữu Nhơn, phê phán: “Chính sách bồi thường khi thu hồi đất chỉ mới chú trọng đến thiệt hại trước mắt về vật chất. Còn đời sống, việc làm của người dân về lâu dài ra sao chưa được quan tâm đúng mức. Có trường hợp thu hồi đất chỉ nhằm để giao cho doanh nghiệp kinh doanh nhưng một số nơi lại lợi dụng chính sách thu hồi đất để thực hiện các mục tiêu quốc phòng, an ninh để đền bù nên giá bồi thường bị sai lệch, người dân gần như mất trắng”.

Quy định hiện hành yêu cầu phải tổ chức tái định cư cho người bị thu hồi đất có nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ nhưng luật lại không giải thích như thế nào là “bằng hoặc tốt hơn”. Cũng vì vậy, ông Nhơn đề nghị nên làm rõ cơ chế thu hồi đất và cơ chế thỏa thuận về giá đền bù, tránh sự nhập nhằng để cuối cùng chỉ có người dân bị thiệt. Ông Nhơn yêu cầu: “Cần quy định cụ thể như thế nào là ‘sát với giá chuyển nhượng thực tế trên thị trường trong điều kiện bình thường’. Khi thu hồi đất nông nghiệp, các địa phương phải bảo đảm sự cân bằng trong lợi ích giữa nhà nước-người dân-doanh nghiệp. Cần phải quan tâm nhiều hơn tới lợi ích của người dân khi họ không còn sinh kế và phải chuyển đến chỗ ở mới”.

Ông Trần Thế Ngọc, thứ trưởng Bộ Tài Nguyên-Môi Trường xác nhận, mỗi năm, quỹ đất nông nghiệp ở Việt Nam mất thêm khoảng 50,000 héc ta. Tương đương 400,000 đến 500.000 tấn lương thực, ảnh hưởng đến hàng trăm ngàn người dân. Một trong những nguyên nhân khiến quỹ đất nông nghiệp càng ngày càng ít là do thiếu quy hoạch vùng. Tỉnh nào cũng muốn làm khu công nghiệp này, khu đô thị nọ để thu hút đầu tư.

Ông Nguyễn Hữu Nhơn phê phán tình trạng chạy theo các chỉ số tăng trưởng nên muốn đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa nhưng không có quy hoạch, cuối cùng xảy ra tình trạng chủ đầu tư chỉ đâu thì chính quyền địa phương thu hồi đất ở đó. Bất kể hậu quả là quỹ đất nông nghiệp vơi đi nhanh chóng. Mất sinh kế, hàng triệu nông dân gặp đủ thứ khó khăn. Đó là chưa kể tình trạng phát triển các khu công nghiệp trong các khu vực sản xuất nông nghiệp đã khiến môi trường bị ô nhiễm trầm trọng vì .

Đại diện cho Hội Nông Dân tỉnh Bình Dương là ông Đoàn Minh Chiến cảnh báo: “Ở Bình Dương, cao su gần các khu công nghiệp cũng chết nói gì tới lúa. Phát triển công nghiệp không gắn với môi trường chẳng khác gì chúng ta tự giết chúng ta và ngày nào đó chúng ta sẽ chết trên nền công nghiệp phát triển mạnh”.

Ông Trần Thế Vượng, tiết lộ: “Cách nay nhiều năm, tôi đã đề nghị các cơ quan có trách nhiệm chỉ nên cấp phép đầu tư xây dựng nhà máy, khu công nghiệp ở những nơi mà đất cát khô cằn, không canh tác được nhưng người ta trả lời, Việt Nam cần thu hút đầu tư nên phải chọn đất ở vị trí tốt, thuận tiện về giao thông thì các nhà đầu tư mới chịu đến!”.

Dù thừa nhận: “Luật đất đai và các văn bản hướng dẫn còn nhiều điểm bất cập, thậm chí mâu thuẫn với các quy định khác” - nhưng ông Trần Thế Ngọc, thứ trưởng Bộ Tài Nguyên-Môi Trường, tiết lộ: “Theo dự kiến, dự luật sửa đổi Luật Đất Đai hiện hành sẽ phải trình để Quốc Hội xem xét vào cuối năm nay nhưng chính phủ vừa đề nghị Quốc Hội gác lại việc xem xét dự luật này trong năm nay vì vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau về một số nội dung đã được đề cập trong dự luật”. (G.Đ)