Phật giáo, Thiên chúa giáo, và đại lễ Vesak
Mặc GiaoTôi thật sự giật mình khi đọc bản tin trên VietCatholic News ngày Thứ Bảy 10/05/2008 về việc GM Nguyễn Chí Linh, Phó Chủ Tịch Hội Đồng Giám Mục Việt Nam, đã cùng Tổng Giám Mục Ngô Quang Kiệt, Tổng Thư Ký Hội Đồng, đến chùa Quán Sứ Hà Nội thăm và chúc mừng các vị chức sắc và đồng bào Phật tử nhân dịp đại lễ Vesak, đồng thời trao thư chúc mừng của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam và sứ điệp của Hội Đồng Đối Thoại Liên Tôn của Tòa Thánh Vatican gửi các Phật tử thế giới nhân dịp đại lễ này. Trong hoàn cảnh bình thường, việc các chức sắc cao cấp của các tôn giao thăm viếng và chúc mừng nhau nhân các dịp đại lễ là điều rất tốt đẹp và làm ấm lòng tín hữu của các tôn giáo. Trường hợp Việt Nam thì khác vì không bình thường.
Điều không bình thường thứ nhất là Phật Giáo Việt Nam hiện nay có hai giáo hội. Một là Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất không được nhà nước công nhận, không được phép hoạt động và bị đàn áp công khai. Hai là Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam được gọi là giáo hội Phật Giáo quốc doanh vì do nhà nước thành lập và luôn luôn tuân theo chỉ thị của nhà nước. Tôi không lên án hay nói theo ai, nhưng căn cứ vào những lời viết của ông Đỗ Trung Hiếu, một cán bộ cộng sản cao cấp được Xuân Thủy, Nguyễn Văn Linh và Trần Quốc Hoàn giao trách nhiệm “thống nhất Phật Giáo” vào năm 1979. Cán bộ này đã hoàn thành nhiệm vụ bằng việc cho ra đời Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam vào ngày 04/11/1981 tại Hà Nội. Nhưng sau đó ông Đỗ Trung Hiếu đã phản tỉnh và thuật lại tất cả những âm mưu biến giáo Hội Phật Giáo thành một công cụ cho đảng và nhà nước. Bài viết của ông Hiếu đã được phổ biến từ lâu, trong đó có những đoạn quan trọng như sau:
“Nội dung đề án là biến hoàn toàn Phật Giáo Việt Nam thành một hội đoàn quần chúng. Còn thấp hơn hội đoàn, vì chỉ có tăng, ni, không có Phật tử; chỉ có tổ chức bên trên, không có tổ chức bên dưới, tên gọi là Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam… Nội dung hoạt động là lo việc cúng bái chùa chiền, không có hoạt động gì liên quan tới quần chúng và xã hội”.
“Cuộc thống nhất Phật Giáo lần này bên ngoài là do các hòa thượng gánh vác, nhưng bên trong bàn tay đảng Cộng sản Việt Nam xuyên suốt qúa trình thống nhất để nắm và biến tướng Phật giáo Việt Nam trở thành một tổ chức bù nhìn của đảng.”
(Tờ Tin Nhà ở Âu Châu đã đăng nguyên văn bài của ông Đỗ Trung Hiếu cách đây trên một thập niên. Phòng Thông Tin Phật Giáo Quốc Tế, Paris, mới nhắc lại trong một cuộc phỏng vấn).
Hội đồng Giám Mục Việt Nam không biết chuyện này hay sao?
Hay biết nhưng cố tình làm ngơ, chỉ giao thiệp với Giáo Hội Phật Giáo mà chính quyền cho phép, bất chấp sự không hài lòng của một thành phần Phật Giáo khác, quan trọng, đông đảo và không quốc doanh? Như thế làm sao tạo được tình đoàn kết dân tộc, tình liên đới giữa các tôn giáo?
Điều bất thường thứ hai là nhà nước cộng sản Việt Nam đứng ra xin tổ chức đại lễ Vesak từ ngày 13 đến 17 tháng 5, 2008 tại Trung tâm Hội Nghị quốc gia Mỹ Đình, Hà Nội. Lễ Vesak còn được gọi là lễ Tam Hợp vì kỷ niệm ba biến cố quan trọng của cuộc đời Đức Phật: Phật đản sinh, Phật thành đạo, Phật nhập Niết bàn. Cả ba đều xảy ra vào độ trăng tròn, nên được hợp lại tổ chức chung thành một đại lễ. Theo sự yêu cầu của đại biểu nước Sri Lanka tại Liên Hiệp Quốc, được sự ủng hộ của nhiều nước khác, ngày 15/12/1999, Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc đã thông qua một nghị quyết công nhận ngày Vesak là một ngày lễ thiêng liêng của Phật Giáo và sẽ được cử hành trên bình diện quốc tế. Năm 2000, lễ Vesak được tổ chức lần đầu tiên tại trụ sở LHQ ở New York. Sau đó được tổ chức tại Ấn Độ và ba lần liên tiếp tại Thái Lan. Việc tổ chức là do các giáo hội Phật Giáo địa phương đảm trách, chính quyền chỉ hỗ trợ khi được yêu cầu.
Lần này lễ Vesak được tổ chức tại Việt Nam do ông Nguyễn Thế Doanh, Trưởng Ban Tôn Giáo nhà nước, làm Trưởng Ban Điều Phối. Ông Doanh cho biết các cơ quan nhà nước sẽ cầm đầu các tiểu ban Tuyên truyền, An ninh, Tài chánh-Hậu cần. Ban Trị sự Giáo Hội Phật Gíao Việt Nam chỉ có vai trò “hướng dẫn việc tổ chức Đại lễ Phật Đản LHQ 2008”. Ông Lê Mạnh Thát (ngày xưa là TT Thích Trí Siêu - DCV), Trưởng Ban Lễ tân-Giao tế, cho biết: “Các đề án tổng thể và chi tiết tổ chức đã được hoàn tất và đệ trình chính phủ”. Việc tiếp đón và hướng dẫn quan khách sẽ được giao cho tăng ni sinh học viện Phật Giáo Việt Nam tại Hà Nội và sinh viên thuộc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Nói tóm lại, mọi sự đều nằm trong tay đảng và nhà nước.
Nhà nước cộng sản Việt Nam muốn tổ chức đại lễ Vesak thật linh đình nhắm mục đích tuyên truyền trong khi vẫn tiếp tục đàn áp Phật giáo và các tôn giáo khác.
Tổ chức Human Rights Watch, ngày 08/05/2008, đã ra một thông cáo tố giác điều gian dối này. Bà Elaine Pearson, Phó Giám Đốc Phân Bộ Mỹ của Human Rights Watch tuyên bố:
“Thật là một trò đùa khi Việt Nam tổ chức một đại lễ Phật Đản quốc tế trọng đại trong khi quốc sách của họ vẫn kiểm soát chính trị tất cả các tổ chức tôn giáo. Việt Nam vẫn tiếp tục một cách có hệ thống nhốt tù, trấn áp các Phật tử, tu sĩ Phật giáo cũng như các tu sĩ và tín hữu các tôn giáo khác”.
Vì nhìn thấy hậu ý chính trị qúa lộ liễu của nhà cầm quyền Hà Nội, có nhiều nước, cụ thể như Nhật, Sri Lanka, Thái Lan tỏ ý không hài lòng. Vì thế Thái Lan vẫn cử hành đại lễ Vesak năm nay song song với Việt Nam.
Trước sự thật phũ phàng như vậy mà các GM Nguyễn Chí Linh và Ngô Quang Kiệt vẫn đích thân đến chúc mừng và trao tận tay thư của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam với chữ ký của LM Chủ Tịch Nguyễn Văn Nhơn, trong đó có câu:
“Chúng tôi chung vui với Qúy Vị vì năm nay đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc được tổ chức tại Việt Nam. Hi vọng qua đại lễ này tình đoàn kết giữa hai Giáo Hội càng thêm tốt đẹp để cùng nhau phục vụ hạnh phúc của đồng bào”.
Điều bất thường thứ ba là hai vị giám mục đã đưa lầm địa chỉ Sứ Điệp của Hội Đồng Giáo Hoàng về Đối Thoại Liên Tôn gửi tín đồ Phật Giáo nhân Đại Lễ Vesak 2008 với chữ ký của Đức Hồng Y Chủ Tịch Hội Đồng Jean Louis Tauran. Sứ Điệp ghi rõ ràng là gửi cho các “tín đồ Phật Giáo” toàn thế giới, không gửi riêng cho giáo hội nào, nhất là giáo hội quốc doanh.
* Trong trường hợp Phật Giáo Việt Nam đã thu về một mối thì việc chuyển Sứ Điệp này cho vị đại diện Giáo Hội Phật Giáo chính truyền là một hành vi thân thiện, không ai thắc mắc. Đằng này, các ngài chỉ chuyển cho giáo hội nhà nước, vậy Phật tử theo giáo hội Phật Giáo khác có phải cũng là “tín đồ Phật Giáo” mà tác giả Sứ Điệp muốn gửi tới hay không?
* Muốn Sứ Điệp đến tay mọi tín đồ Phật Giáo, tại sao không trao tận tay cho Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất một bản tương tự?
* Phải chăng các ngài không dám liên lạc với Giáo Hội này vì sợ làm mất lòng nhà nước?
Đọc bản tin trên, tôi giật mình vì không thể ngờ các vị hữu trách của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam có thể hành động như vậy. Tôi không thể qủa quyết là các vị không hiểu rõ tình hình hay muốn tỏ tình liên đới “đồng hội đồng thuyền” với giáo hội Phật Giáo do nhà nước cộng sản tạo nên. “Vô ngộ” vì không biết thì đáng thương, nhưng biết mà tỏ thái độ “đồng thanh tương ứng” thì đáng trách. Sự khôn ngoan tối thiểu đòi hỏi các giáo sĩ không nên tạo cảm tưởng là các linh mục đứng về một phe trong cuộc tranh chấp giữa hai phe Phật Giáo đang diễn ra quyết liệt ở cả trong lẫn ngoài nước.
Đặt giả thiết nếu có một thông điệp tôn giáo nào đó được gửi cho các “cha” thuộc Ủy Ban Đoàn Kết Công Giáo và Dân Tộc mà không gửi cho Hội Đồng Giám Mục, các ngài sẽ nghĩ sao?
