Còn “chạy chức”, nhân tài còn bị bỏ sót

VÕ VĂN THÀNH


TT - "Ai cũng có thể nói được câu “hiền tài là nguyên khí quốc gia”, nhưng nếu chỉ treo bảng khuyến khích để làm “màu” mà không có giải pháp cụ thể thì chẳng để làm gì, thậm chí còn phản tác dụng. Vì sao chỗ này, chỗ khác nhân tài còn chưa được trọng dụng?".

Là người đã làm công tác cán bộ nhiều năm, ông Nguyễn Đình Hương (nguyên phó trưởng Ban Tổ chức trung ương) là một trong hàng ngàn bạn đọc đã có ý kiến phản hồi về trường hợp cô Trần Thị Diệu Hương (trong bài báo “Bị mất việc vì có trình độ... đại học” đăng trên Tuổi Trẻ ngày 10-11) và trường hợp cô cử nhân hạng giỏi Phan Thị Cảnh bị hắt hủi ở Nghệ An. Ông Hương nói:

- Thường xuyên đọc Tuổi Trẻ nên tôi được biết về hai trường hợp, mặc dù có bằng cấp đáp ứng được yêu cầu nhưng đã gặp khó khăn về việc làm như báo đã nêu. Tôi chưa gặp trực tiếp hai bạn trẻ này để có thông tin cụ thể và cũng chưa đặt vấn đề hai bạn trẻ ở đây là nhân tài, nhưng rõ ràng họ là những người có khả năng: một trường hợp là cử nhân, còn một trường hợp là cử nhân loại giỏi, đáp ứng được yêu cầu công việc mà cơ quan chức năng ở địa phương đặt ra nhưng vẫn bị hắt hủi.

Như vậy, mới chỉ là những trường hợp bình thường mà đã trục trặc, nói chi đến vấn đề lớn hơn là thu hút nhân tài. Bởi vì nói đến sử dụng nhân tài là anh phải chấp nhận dùng người có tài hơn mình, có bằng cấp cao hơn mình, thậm chí là những người có cá tính... Khi cánh cửa nhỏ anh còn chưa mở thì khó bàn chuyện mở cánh cửa lớn hơn.

Sau khi Tuổi Trẻ có phản ánh về hai trường hợp cụ thể nêu trên, bước đầu lãnh đạo địa phương cũng như các vị đại biểu Quốc hội của địa phương đã vào cuộc, và câu chuyện liên quan dần trở nên có hậu hơn. Tôi hoan nghênh thái độ như vậy.

* Lâu nay nhiều địa phương, nhiều cơ quan thường treo bảng “thu hút nhân tài” với các chế độ khuyến khích đi kèm, nhưng ngược lại nhiều vị đại biểu Quốc hội - trong đó có đại biểu Nguyễn Lân Dũng (Đắc Lắc) - lại lo lắng về hiện tượng các loại “chạy” liên quan đến cán bộ, cơ quan nhà nước: chạy trường cho con em, chạy việc cho sinh viên tốt nghiệp, chạy chức chạy quyền, chạy án... Ông nghĩ sao?

- Ai cũng có thể nói được câu “hiền tài là nguyên khí quốc gia”, nhưng nếu chỉ treo bảng khuyến khích để làm “màu” mà không có giải pháp cụ thể thì chẳng để làm gì, thậm chí còn phản tác dụng. Vì sao chỗ này, chỗ khác nhân tài còn chưa được trọng dụng? Tôi cho rằng một trong những nguyên nhân quan trọng nhất là khi còn nạn chạy chức chạy quyền thì nhân tài sẽ không có đất sống.

* Nghĩa là để những người trẻ vào đời đúng với khả năng của mình thì cần phải dẹp nạn chạy chức chạy quyền?

- Tôi nhận thức số đông cán bộ được Đảng, Nhà nước giao chức vụ lãnh đạo và quản lý là do tài, đức của họ được quần chúng tín nhiệm. Nhưng văn kiện đại hội X đã khẳng định vẫn còn tình trạng chạy chức chạy quyền... Trong dân gian đã có câu phản ánh thực tế rất chua xót: “Nhất thân, nhì tiền, tam quyền, tứ chế”.

Tôi từng đề cập vấn đề này là sự “chạy” nó muôn hình vạn trạng. Khi có người thân, có quyền thì việc chạy thông qua tình cảm anh em, bạn bè. Nếu chưa phải thân quen thì công đoạn chạy công phu hơn, không ít trường hợp phải làm quen với vợ con thủ trưởng, thăm dò sở thích của vợ con thủ trưởng để đáp ứng, sau đó bắc cầu làm quen với thủ trưởng. Nhiều người biết và không đồng tình song không phản ứng.

Như vậy, tệ chạy chức chạy quyền do cả hai, ba phía: người chạy, người đồng tình, người im lặng! Còn chạy chức chạy quyền thì chất lượng đội ngũ cán bộ phục vụ cho sự nghiệp đổi mới không thể cao, nhân tài của đất nước dễ bị bỏ sót.

* Nhiều người cho rằng trong bối cảnh hội nhập hiện nay, có cạnh tranh với các nước khác được hay không là do chúng ta có sử dụng được nhân tài của đất nước hay không?

- Năm 2004, được Ban Bí thư trung ương giao nhiệm vụ, tôi đã làm trưởng đoàn đi Trung Quốc nghiên cứu về vấn đề đào tạo, sử dụng nhân tài. Qua đó được biết họ có chiến lược rất bài bản và cụ thể, từ việc cử người đi đào tạo ở nước ngoài đến việc sử dụng người không phân biệt thành phần, lai lịch, cả không phân biệt quá trình..., miễn sao anh có tài, có đức, có ích cho đất nước thì đều được trọng dụng. Chính vì thế họ đã quy tụ được những chuyên gia hàng đầu về hạt nhân, về công nghệ cao... phục vụ sự phát triển của đất nước.

Từ lúc đó, chúng tôi đã đề xuất phải có một chiến lược về nhân tài cho đất nước. Kết luận của hội nghị trung ương 9 về tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chiến lược cán bộ từ nay đến năm 2020 đã đề cập việc triển khai xây dựng chiến lược quốc gia về nhân tài.

Ở đây, tôi nghĩ rằng nhân tài của đất nước được phát hiện, sử dụng, phát huy hay bị thui chột, bỏ rơi đều do công tác đánh giá và sử dụng cán bộ của Đảng đúng hay không. Muốn đánh giá và sử dụng cán bộ đúng cần có cách nhìn đúng. Không phân biệt thành phần xuất thân, không phân biệt cán bộ trong hay ngoài Đảng, không phân biệt quá trình công tác và tham gia cấp ủy sớm hay muộn, không phân biệt cán bộ là cấp ủy viên hay không là cấp ủy viên, miễn họ là cán bộ đủ tiêu chuẩn đức - tài...

* Nhiều người Việt khi ra nước ngoài đã khẳng định được trí tuệ, phẩm chất của người Việt, ví như trường hợp mới đây một người gốc Việt đã làm bộ trưởng Bộ Y tế Đức khi mới 36 tuổi? Vì sao chúng ta chưa có nhiều những người trẻ tài giỏi, đảm nhận những vị trí quan trọng trong bộ máy?

- Phải khắc phục tư tưởng thành kiến, sống lâu lên lão làng và quan niệm đã được bầu vào cấp ủy thì giữ chức vụ gì cũng được. Ở ta thông thường cứ phải vào cấp ủy thì mới làm được giám đốc sở, ngành, là ủy viên trung ương mới làm được bộ trưởng, tôi cho như vậy là cứng nhắc...

Lâu nay, chúng ta chưa chọn được cán bộ từ lớp trẻ là do cách làm chưa thông thoáng, còn nặng lề lối cũ. Có nhất thiết cứ phải tuần tự vào trung ương một khóa rồi mới vào được Ban Bí thư, tôi cho rằng không nhất thiết, người ta vào trung ương một khóa rồi nếu giỏi có thể đề bạt lên Bộ Chính trị được.

Tất nhiên trong trẻ hóa cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo, phải bảo đảm sự chuyển tiếp vững vàng giữa các thế hệ cán bộ, nhưng nhìn ra nước ngoài, chúng ta thấy người đứng đầu nhiều cường quốc đang ở độ tuổi rất sung sức. Đó là điều cần suy nghĩ.

Nếu chỉ dùng người tài “đi cửa sau” thì hỏng


“Nhiều người cũng cho rằng đối với nhân tài phải trọng thị, trọng dụng và trọng đãi. Thu hút nhân tài đừng nên chung chung, anh phải xác định cần nhân tài trong lĩnh vực gì, trong cùng lĩnh vực đó người nào tài hơn thì anh phải dùng, nếu chỉ dùng người có tài “đi cửa sau” thì hỏng. Tôi cho rằng dân chủ, công khai và minh bạch trong công tác tuyển chọn nhân tài là một cơ chế có hiệu quả để chọn đúng cán bộ có đức, tài, ngăn chặn cán bộ chạy luồn cửa sau. Đồng thời phải khắc phục hiện tượng chọn được cán bộ có năng lực thì coi đó là thành tích, nhưng chọn cán bộ không đúng, bổ nhiệm sai thì lại không có gì xảy ra. Lâu nay có hiện tượng đề bạt cán bộ sai thì đổ lỗi cho tập thể, chưa thấy có ai bị kỷ luật vì giới thiệu cán bộ sai. Bởi vậy phải có quy định về vấn đề này. Anh làm nhân sự mà kết quả kém thì phải bị xem xét trách nhiệm”. Ông Nguyễn Đình Hương

VÕ VĂN THÀNH thực hiện