"Les moutons de Panurge" đang sang VN

Nhà báo hay bầy cừu?

Tin Người Việt trong nước

LTS.- Một nhà báo Việt Nam vừa gửi cho nhật báo Người Việt bài viết dưới đây. Chúng tôi chọn giới thiệu trong chuyên mục này để độc giả có thêm thông tin về kiểu quản lý hệ thống truyền thông của chính quyền CSVN. Với cung cách quản lý như vậy, hệ thống truyền thông CSVN tất nhiên phải như mọi người đã biết không khách quan, thiếu chuyên nghiệp, nặng về tuyên truyền cho dù chính quyền CSVN vẫn nói và thậm chí sẽ ban hành một bộ luật về “quyền được thông tin của nhân dân” trong năm nay.

Ái Dân

Sáng Thứ Sáu 6 tháng 3, tại cuộc họp giao ban lãnh đạo các cơ quan báo chí với Sở Thông Tin Truyền Thông Sài Gòn, ông Phan Xuân Biên, trưởng ban tuyên giáo Thành Ủy Sài Gòn, đã nhắc đến các điểm mà theo ông, cần nhắc nhở ngay trong làng báo bằng thái độ khá căng thẳng.

Tuần qua, làng báo Sài Gòn chuyền tay nhau bài phát biểu tại đại hội hội nhà báo Sài Gòn (hôm 26 tháng 2) của ông Nguyễn Vạn Phú, thư ký tòa soạn Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn, mà nhiều nhà báo già dặn đánh giá là đáng chú ý. Ông Phú nhấn mạnh đến việc “thiếu chuyên nghiệp từ các phóng viên, báo đài và cả các cơ quan quản lý báo chí”. Nội dung tham luận sau đó được nhiều báo trích đăng cũng như được post nguyên văn trên blog của ông Nguyễn Vạn Phú.

Dường như đó là nguyên nhân chính khiến ông Phan Xuân Biên không được hài lòng.

Ông Phan Xuân Biên nói trước khoảng 40 lãnh đạo các cơ quan báo trung ương và Sài Gòn, rằng: “Bài anh Phú đọc trong đại hội là rất tốt nhưng trích lên báo là vấn đề khác”.

Về đề nghị “để báo chí hoạt động tự do trong khuôn khổ pháp luật” của nhà báo Nguyễn Vạn Phú, ông Phan Xuân Biên nói: “Nói phải tuân theo pháp luật nhưng các ngành nào của Đảng là định hướng hết đấy chứ có phải pháp luật không đâu”.

Ông Phan Xuân Biên tỏ ra khá bực bội với chỉ trích “thiếu tính chuyên nghiệp của cơ quan quản lý báo chí” (nhà báo Nguyễn Vạn Phú nói cơ quan quản lý báo chí nhiều khi chỉ dựa vào ý kiến cá nhân nào đó để hết cấm đưa tin nọ, lại cấm đưa tin kia mà không giải thích lý do. Năm ngoái, thông tin tồn đọng gạo trong nước do bị cấm xuất khẩu, đã bị cấm đăng vì ông Trương Tấn Sang yêu cầu). Ông Biên đề nghị giới báo chí “chỉ ra lãnh đạo nào thiếu chuyên nghiệp” và phản bác bằng cách cho rằng chính báo chí mới thiếu chuyên nghiệp. Ông Biên nói: “Đã nói không đăng (mà) báo (còn) yêu cầu giải thích là thiếu chuyên nghiệp. Đã chuyên nghiệp thì người ta nói thế mình phải hiểu ngay tại sao ‘không đưa’ và ‘Có những cái không giải thích được đâu!’”

Ông Biên cũng khẳng định “Báo chí mang tính định hướng, đào tạo, giáo dục”.

Vậy còn tính phản biện? Không thấy ông Biên nhắc tới. Có lẽ theo Đảng, báo chí Việt Nam không nên được trang bị chức năng này.

Trong nhiều tháng nay, thông cáo báo chí của Bộ Thông Tin Truyền Thông Việt Nam, từ “tuyên truyền” được nhắc tới với mức độ ngày càng... dày. Cuối mỗi thông cáo báo chí là một loạt các gạch đầu dòng “định hướng” cho báo chí tuyên truyền chủ trương nọ, phong trào kia với chỉ đạo cụ thể là phải ca ngợi hay chê bai. Báo nào được khen đều là do đã tuyên truyền tốt, đúng định hướng.

Với định hướng đó, sau khi nhắc báo chí tuyên truyền một loạt vấn đề, ông Phan Xuân Biên cho biết phải “nhấn mạnh việc tuyên truyền về cuộc ‘vận động học tập và làm theo lời... Bác’ vốn đã được tuyên truyền rầm rộ từ nhiều tháng nay”. Các tờ báo “chính thống” như Nhân Dân, Sài Gòn Giải Phóng, Quân Đội Nhân Dân, Đài Tiếng Nói Việt Nam, báo Tuổi Trẻ, website Thành ủy... được yêu cầu phải tăng thời lượng, mức độ tuyên truyền, “ví dụ trước 30 phút thì nay phải thêm 5 phút nữa”, chuyển tuyên truyền vào đầu buổi sáng, phải mở mục cố định và ông Biên khẳng định “sẽ có văn bản nhắc nhở”. Bên cạnh đó, báo chí còn được yêu cầu “tăng cường các cuộc vận động sáng tác ca ngợi... đạo đức Hồ Chí Minh”.

Một vài nhà báo nghe xong chỉ đạo lắc đầu: “Làm báo ngày nay sướng thật, Đảng tính hết từ việc phải nghĩ gì, nói gì, tới viết gì...”

Trích tham luận của nhà báo Nguyễn Vạn Phú

Không ít lần cơ quan quản lý báo chí tỏ ra rất thiếu chuyên nghiệp, thể hiện rõ nhất là việc ra lệnh không đăng tin này, bỏ tin kia, không đề cập đến vấn đề này, không bàn vấn đề kia mà không có giải thích thỏa đáng. Đã có nhiều lần cơ quan quản lý báo chí tỏ ra chậm chạp trong phản ứng trước các vấn đề thời sự. Trong thời đại thông tin ngày nay, sự thiếu chuyên nghiệp đó đã tạo ra một khoảng trống thông tin bị lấp ngay bởi thông tin không chính thống, tạo ra những luồng dư luận ngược chiều không đáng có (...)

(...)Muốn thoát khỏi cái vòng luẩn quẩn này, báo chí phải tự mình nâng tính chuyên nghiệp lên và cơ quan quản lý báo chí phải chuyên nghiệp hiểu theo nghĩa phải để báo chí hoạt động tự do trong khuôn khổ pháp luật đã quy định (...)

(...)Hiện nay phóng viên không còn động lực săn tin, tìm bằng chứng cho thể loại chống tham nhũng vì họ nghĩ công sức bỏ ra chưa chắc đã được đăng, đăng rồi chưa chắc đã tránh rắc rối. Để báo chí làm đúng tôn chỉ mục đích của mình, cần xác định điều quan trọng nhất là báo chí và các cơ quan quản lý báo chí phải làm đúng theo Hiến pháp và pháp luật, xem đó là cơ sở vững chắc nhất để hoạt động. Không thể dựa vào ý kiến của bất kỳ một cá nhân nào đó để hôm nay bảo báo chí không được nói về chuyện tỷ giá, hôm sau nói báo chí chưa nên vội viết về xuất khẩu gạo. Cũng không thể dựa vào nhận xét của bất kỳ ai để phê phán bài báo này sai bài báo kia đúng. Tất cả phải dựa trên luật pháp đã có sẵn (...).