Tin Tuc khap noi

Trung Quốc U Ám
Nguyễn Xuân Nghĩa & RFA
...sau ba chục năm cải cách, Trung Quốc bắt đầu thoái trào...
Trong cảnh sa sút kinh tế toàn cầu, sau kinh tế Hoa Kỳ thì dư luận chú ý đến tình hình Nhật Bản và Trung Quốc. Quy ra toàn năm thì sản lượng ba tháng cuối năm vừa qua của Nhật đã giảm 12,7%, là đà suy thoái nặng nhất kể từ năm 1974 đến nay. Còn tình hình Trung Quốc ra sao? Phép lạ kinh tế "xã hội chủ nghĩa với màu sắc Trung Hoa" có còn ý nghĩa gì không? Trong tiết mục chuyên đề hàng tuần của Diễn đàn Kinh tế, Việt Long trao đổi với nhà tư vấn kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa về các câu hỏi trên.
Hỏi: Xin kính chào ông Nguyễn Xuân Nghĩa. Trên diễn đàn này, ông thường nhận định khá bi quan về kinh tế Trung Quốc. Cách đây sáu tháng, nhân khi Thế vận hội Bắc Kinh vừa khai mạc được một tuần, ông có tiên đoán rằng - và chúng tôi trích nguyên văn - "khi nhạc lắng mây chìm và tự ái được xoa dịu, dân chúng Hoa lục mới phát giác là mình còn quá nhiều vấn đề ngổn ngang của đời sống, và sau những ngày hồ hởi lạc quan, bong bóng Thế vận sẽ bể." Bây giờ, khi kinh tế toàn cầu đang bị suy trầm, thậm chí là suy thoái, kinh tế Trung Quốc bể bóng ra sao? Câu hỏi rộng lớn hơn và liên hệ đến Việt Nam, là mô thức phát triển của Trung Quốc đã chứng tỏ sự bất toàn của nó hay chưa?
- Đến tháng Tám vừa qua, ít ai đoán ra là kinh tế toàn cầu sẽ bị suy trầm đồng loạt dù có biết là kinh tế Hoa Kỳ bị đình đọng sau sáu năm tăng trưởng đều. Khi kinh tế thế giới bị suy trầm đồng loạt thì quốc gia nào mà có nhược điểm kinh tế xã hội bên trong sẽ bị chấn động nặng nhất. Đó là quy luật chung và đang chi phối hoàn cảnh của Việt Nam, với nhiều nhược điểm mà chúng ta đã nói tới quá nhiều lần.
- Nhưng giữa khung cảnh đó tình hình Trung Quốc mới là đáng ngại nhất vì nhiều nan đề kinh tế xã hội đặc thù của xứ này. Theo dõi tình hình kinh tế Trung Quốc từ lâu, chúng ta có nói về các nan đề ấy mặc dù hầu hết dư luận Tây phương vẫn còn ca tụng phép lạ kinh tế Hoa lục và một số lãnh đạo tại Hà Nội vẫn coi đó là tấm gương sáng. Bây giờ là lúc thủy triều rút và phơi ra sự thật đen tối bên dưới. Một cách ngắn gọn, tôi trộm nghĩ là sau ba chục năm cải cách, Trung Quốc bắt đầu thoái trào và có khi sẽ bị loạn to trong những năm tới.
Hỏi: Trước khi đi vào kết luận đó, xin đề nghị ông trình bày lại những sự kiện cụ thể về tình hình kinh tế Trung Quốc để chúng ta cùng thấy ra cơ sở của những dự báo nghiêm trọng đó.
- Trước hết, ta cần biết một thực tế là sự thiếu khả tín của thống kê Trung Quốc. Con số vốn không biết nói dối nhưng những người báo cáo thì vẫn có thể dối trá được nên báo cáo kinh tế xứ này thường tô hồng sự thật, nhất là số liệu về thất nghiệp hay nhân dụng. Vậy mà Bộ An sinh Xã hội đã báo động về nguy cơ thất nghiệp tăng và Tổng cục Thống kê còn đưa ra nhiều sự kiện đáng ngại. Như trong quý bốn năm ngoái, đà tăng trưởng kinh tế Trung Quốc quy ra toàn năm chỉ còn là 6,8%. Nếu nhớ lại con số tuần tự của cả bốn quý 12 tháng thì đó là 10,6% rồi 10,1% rồi 9,0% trước khi tuột đến 6,8%, dưới mức 7%, vào ba tháng cuối năm.
- Nhìn lại như vậy thì kinh tế Trung Quốc sa sút liên tục và ngày một nặng hơn trong suốt năm ngoái, trước khi thế giới bị chấn động vì vụ khủng hoảng tài chính tại Mỹ. Chiều hướng này báo hiệu sự suy thoái bắt đầu từ lâu và sẽ còn kéo dài rất lâu vì nhiều vấn đề nội tại của họ.
Hỏi: Qua nhiều chương trình trước đây, ông có ví von rằng kinh tế Trung Quốc cũng như người đi xe đạp, xe mà chậm lăn bánh là dễ đổ, và ông còn nói tới tốc độ hiểm nghèo là 7% một năm?
- Thưa vâng, lãnh đạo Trung Quốc biết rõ như vậy và tự đặt ra một chỉ tiêu về chính trị và xã hội hơn là thuần túy kinh tế, là phải đạt mức tăng trưởng tối thiểu là 8% nếu không thì xã hội sẽ mất ổn định vì hàng năm phải đón nhận thêm hai triệu người đến tuổi lao động. Con số 7% tôi trình bày là còn có sự gia giảm vì sức chịu đựng của người dân. Nếu kinh tế Trung Quốc lại chỉ tăng trưởng có 5-6% như người ta dự đoán năm nay, động loạn sẽ bùng nổ vì số thất nghiệp sẽ không chỉ có bốn năm chục triệu người, chưa kể tới 150 triệu người họ gọi là "dân công", lang thang từ nông thôn về kiếm việc tại thành thị.
- Thời gian qua có vài ba sự kiện xã hội khác cũng đáng chú ý. Đó là Bộ Công an được lệnh cảnh giác để dẹp loạn. Còn cơ quan kiểm soát thông tin báo chí, gọi là Quốc vụ viện Tân văn Biện công chí, sẽ thay Tân hoa xã thanh lọc tin tức quốc tế để dư luận trong nước khỏi thấy sự thật. Một chuyện thứ ba còn ly kỳ hơn mà ít thấy truyền thông nói tới là nạn hàng giả.
- Ta đều biết rằng sản xuất và phân phối hàng giả là quy luật phổ biến tại Trung Quốc, kể cả tiền giả đã được ồ ạt tung ra trong dịp Tết vừa qua. Chuyện ly kỳ là Chính quyền Hoa lục, ít ra tại các tỉnh miền Nam, lại vừa có lệnh là đừng quá nghiêm khắc với nạn làm hàng giả mà họ cho là "tội nhẹ." Khi diệt trừ tham nhũng là quốc sách mà lãnh đạo lại đành nhắm mắt duy trì nạn sản xuất hàng giả - tất nhiên chỉ có thể xảy ra nhờ sự cấu kết với giới chức địa phương - ta phải đoán ra mức độ ưu tiên của luật pháp. Thà là dung túng tội nhỏ còn hơn để xảy ra loạn lớn.
Hỏi: Tuy nhiên, truyền thông quốc tế cũng nói đến việc các ngân hàng đã gia tăng cấp phát tín dụng theo lệnh nhà nước để kích thích kinh tế. Liệu Bắc Kinh có thể tung tiền giải toả những khó khăn này không?
- Lãnh đạo Trung Quốc lập kế hoạch kích thích kinh tế trị giá bốn ngàn tỷ nhân dân tệ trong đó một phần tư là từ Chính quyền Trung ương, phần còn lại là ngân sách địa phương và ngân hàng. Các ngân hàng có đáp ứng chỉ thị này để được lợi thế lãi suất cao nên tín dụng đã tăng gần 180 tỷ đô la vào tháng Giêng, so với đầu năm ngoái là tăng 50%. Tuy nhiên, được tài trợ lại không là giới tiểu doanh thương đang bị nguy cơ phá sản mà là các dự án xây dựng hạ tầng với kết quả kích thích rất chậm. Và mặt trái cùa sự bùng phát tín dụng đó là khối lượng nợ xấu sẽ còn gia tăng nữa, như nhiều giới chức cao cấp của hệ thống ngân hàng đã báo động.
Hỏi: Thống kê về ngoại thương cũng cho biết là trong tháng Giêng xuất khẩu của Trung Quốc đã giảm 17% và nhập khẩu giảm 43%, nhờ đó mà thặng dư mậu dịch vẫn tăng. Điều ấy có giải toả được những khó khăn kinh tế không, hay là ngược lại?
- Trên đại thể, xuất khẩu đóng góp phần đáng kể cho đà tăng trưởng kinh tế xứ này. Thí dụ như năm 2007 mà tăng trưởng 13% thì 3% là nhờ xuất khẩu. Nhưng từ năm ngoái, phần đóng góp này đã giảm mạnh, chưa đầy 1% cho đà tăng trưởng bình quân là 9% chẳng hạn. Đấy là điều đáng lo khi xuất khẩu còn giảm mạnh tháng trước với mức độ chưa từng thấy từ nhiều năm qua.
- Đáng lo hơn nữa là sự sút giảm nhập khẩu tới 43%. Một phần của kết quả này là hiện tượng sụt giá thương phẩm nguyên nhiên vật liệu, như Việt Nam cũng đã thấy khi bán dầu nhiều hơn mà thu tiền về lại ít hơn. Nhưng phần đáng lo nhất là sự kiện các doanh nghiệp ít nhập khẩu hơn vì yêu cầu cho sản xuất sút giảm. Con số 43% ấy báo hiệu đà sản xuất sẽ còn suy thoái nữa.
Hỏi: Tuy vậy, thế giới vẫn chú ý đến sự kiện được truyền thông nhắc tới, rằng một giới chức cao cấp của hệ thống kiểm soát ngân hàng Trung Quốc vừa phát biểu là xứ này chẳng còn cách nào hơn là mua công khố phiếu của Hoa Kỳ. Không lẽ một xứ có thể bị thoái trào như ông nói lại có tiền đầu tư vào Mỹ để giúp Hoa Kỳ ra khỏi nạn khủng hoảng tài chánh?
- Ta đang đụng vào vấn đề xương tủy của Trung Quốc. Nhờ chiến lược thắt lưng buộc bụng người dân để xuất khẩu tối đa mà bất kể lời lỗ hầu tạo ra việc làm, chính quyền thu vét được một khối dự trữ ngoại tệ trị giá gần hai ngàn tỷ Mỹ kim. Nếu có chế độ quản lý tốt, họ đã sử dụng tài sản ấy cho phát triển, tức là tăng trưởng có phẩm chất và bền vững, nhất là đầu tư vào nông thôn và các tỉnh lạc hậu bị khoá trong lục địa. Họ lại không làm như vậy.
- Bây giờ, khi đầu tư ra ngoài - một hình thái khác của tẩu tán tư bản - thì họ phải tính xem nơi nào là có lời và an toàn nhất. Trên toàn cầu, thị trường trái phiếu lớn nhất là của Nhật thì bất trắc vì Nhật mắc nợ tới 170% tổng sản lượng GDP. Kế tiếp là thị trường Mỹ, sau đó mới là bốn thị trường Euro của Âu Châu như Đức, Pháp, Ý và Tây Ban Nha. Còn lại có thị trường của đồng Anh kim, hay đồng real của Brazil, đồng won của Nam Hàn, v.v... Nếu nhìn vậy thì dù không có lời nhiều, thị trường Mỹ vẫn an toàn hơn cả, với khả năng giao hoán, tức là trao đổi, rất cao của đồng Mỹ kim so với đồng Euro, đồng Yen hay đồng bảng của Anh. Cho nên, việc Bắc Kinh đầu tư ngược vào Mỹ không phải vì muốn cứu nước Mỹ mà trước tiên là vì quyền lợi của họ.
Hỏi: Trở lại chuyện tương lai về hiện tượng ông gọi là thoái trào của Trung Quốc, tình hình rồi sẽ ra sao?
- Đây là chiều hướng lâu dài, có thể mất cả chục năm chứ không là chuyện ngắn hạn nên mình sẽ còn phải trở lại để phân tích những mâu thuẫn nội tại của xứ này. Về ngắn hạn, Trung Quốc có ưu tiên sinh tử là phải tạo ra việc làm bằng mọi giá và đã nghĩ đến chiến lược bành trướng thị trường nội địa, là điều thích hợp và cần thiết. Nhưng họ không làm nổi chuyện này vì ách tắc trong chế độ chính trị hiện hành, cụ thể là mâu thuẫn quyền lợi giữa các tỉnh.
- Trung Quốc không có thể chế liên bang và không chấp nhận dân chủ nên không thể xoay trở được như nhiều xứ khác, kể cả các nước Đông Á đã từng bị khủng hoảng kinh tế, như tại Nhật Bản, Nam Hàn, Indonesia, Thái Lan, v.v... Tại các xứ đó, chính quyền bị mất chức và lãnh đạo mới có cơ hội tìm giải pháp khác sau khi dân chúng được thấy ra sự thật và lên tiếng.
- Vì vậy, nhiều phần thì động loạn sẽ bùng nổ tại Trung Quốc, từ kinh tế dội lên xã hội và đe dọa hệ thống chính trị ở trên. Thủ tướng Ôn Gia Bảo có thể bị phê bình và hy sinh chức vụ mà vẫn không cứu vãn nổi tình hình. Đã đến lúc Việt Nam nhìn lại tấm gương Trung Quốc và đừng rập khuôn theo mô thức này nữa vì kinh tế thị trường trong khung cảnh toàn cầu hoá không dung thứ các chế độ chuyên quyền và bất lực. Không có tự do thì thị trường sẽ phản ứng cách khác và không có lá phiếu thì dân chúng chỉ còn giải pháp chính đáng là biểu tình để làm cách mạng.

TRÁO TỘI ĐỂ CHẠY TỘI
Vi Anh
Kỹ thuật pháp lý rất lợi hại. Chân lý của sự kiện không hẵn là chân lý của pháp lý. Chỉ một câu hỏi của luật sư giỏi gài người có thể làm nhẹ tội từ đại hình chuyển sang tiểu hình. Như trường hợp một nạn nhân bị hiếp dâm trả lời đã nhón gót lên khi luật sư hỏi tại sao người cô thấp như vậy mà một người cao hiếp dâm đứng được. Nhón gót lên là đã mặc thị đồng ý thì đâu có hiếp dâm mà chỉ xâm phạm tiết hạnh thôi, khung tội tối đa và tối thiểu mà toà chọn rất nhẹ hơn tội hiếp dâm nhiều.
CS Hà nội cũng dùng kỹ thuật pháp lý để làm nặng tội cho "địch", người chống Cộng và nhẹ tội cho "ta". Nhưng đầu óc bình vôi của cái Bộ Chánh Trị, một cái bộ trình độ học vấn thấp nhứt nhưng quyền thế cao nhứt ở VNCS, ỷ quyền, coi đảng CS đứng trên luật pháp, nên dùng kỹ thuật pháp lý một cách ngang bướng, chẳng coi ai ra gì cả.
Đối với những người chống nhà cầm quyền, đòi hỏi tự do, dân chủ, nhân quyền một cách ôn hoà, chẳng những CS hình sự hoá mà đại hình hoá để trừng trị. Ít khi CS thừa nhận có tù chánh trị vì CS, Toà án, Công an không bao giờ nương nhẹ đối với những người đấu tranh chánh trị.
Nhưng đối với cán bộ, đảng viên CS, ngoài việc châm chước, chiếu cố đối với cán bộ đảng viên sai phạm trầm trọng không thể dấu đút được nữa, thì CS tráo tội để chạy tội. Như trường hợp vụ Huỳnh ngọc Sỹ, Phó Giám Đốc Sở Giao Thông Vận Tải TPHCM kiêm Giám đốc Ban Quản lý Dự án đại lộ Đông Tây và Môi trường nước TPSG. CS Hà nội tráo tội để chạy tội cho Huỳnh ngọc Sỹ. Họ truy tố và bắt giam y về tội lợi dụng chức vụ, chớ không phải tội hối lộ như Nhựt đã phạt tù bốn người Nhựt đưa hối lộ cho Sỹ. Vì theo luật của CS Hà nội, tội nhận hối lộ nếu lớn sẽ tử hình, tội 'lợi dụng chức vụ' chỉ tù nhẹ. Tù thì dàn dựng đặc xá cho ra sớm thì nhẩm nhò gì ba cái lẻ tẻ đối với Đảng Nhà Nước.
CS Hà nội cụ thể là Bộ Chánh Trị chỉ đạo như thế vì lo ngại nếu Sĩ biết có thể bị tử hình, Sĩ sẽ khai tùm lum, tá la ra, nhiều đảng viên cán bộ sẽ bị văng miểng hay chết chùm không chừùng. Người đầu tiên phải chạy lo Công an và toà án tráo tội cho Sỹ không ai khác hơn Bí Thư Thành ủy Mưới Hải vừa là suôi gia với Sỹ, vừa là người đỡ đầu, vừa là người bao che, ăn chia nhiều nhứt trong vụ hối lộ số tiền lên đến 820,000 đô la Mỹ do công ty tư vấn Thái Bình Dương (PCI) đút lót để được dành cho họ những khế ước tư vấn về dự án xây cất xa lộ Đông Tây tại TQ Sài Gòn.
Nếu không có Bí Thư Thành Uûy Mười Hải bao che thì mười Huỳnh Ngọc Sỹ cũng đã bị truy tố và bắt giam rồi. Vì Nhựt đã điều tra xét xứ người của PCI đã hối lộ, đã thông tri hồ sơ và đòi hỏi CS Hà nội phải trừng trị, mà CS Hà nội kéo dài hoài đến đổi Nhựt phải cúp viện trợ ODA.
Theo tổ chức Đảng, bí thư thành ủy Saigon là ủy viên dự khuyết của Bộ Chánh trị. Từ Võ văn Kiệt, Trương tấn Sang, Nguyễn minh Triết, sự nghiệp chánh trị ở trung ương Đảng Nhà Nước CS Hà Nội đều xuất phát từ không Bí Thư thì cũng Phó Bí Thư Thành Uûy Saigon.
Sở dĩ Mười Hải bao che được khá lâu một vụ hối lộ động tới ngoại giao, viện trợ của Nhựt khiến Hùynh ngọc Sỹ không bị bắt cho đến chiều 11-2 ở Saigon, không giản dị vì "cả nể" nhau trong Bộ Chánh Trị Đảng. Phải có ăn chia nên những người trong Bộ Chánh Trị và Bộ "chủ quản" dư án mới sợ chết chùm hay văng miểng nên mới bao che tối đa cho Sỹ như vậy.
Nhưng áp lực từ phiá Nhựt ngày càng lớn. Vụ Huỳnh ngọc Sĩ đụng chạm đến một vấn đề bang giao với một nước viện trợ nhiều nhứt cho CS Hà Nội. Người dân Nhựt càng ngày càng bất mãn thấy tiền đóng thuế của mình, chánh phủ Nhựt lấy đi viện trợ lại bị CS lạm dụng, nhũng lạm, ăn xới ăn bớt một cách vô tội vạ. Toà án Nhựt đã kết án và bỏ tù 4 nhân vật cấp cao Nhật bản đưa hối lộ cho Huỳnh ngọc Sỹ. CS Hà nội chống đỡ, có lúc Bộ Ngoại Giao CS Hà nội gân cổ cãi và "dạy khôn" cho chánh quyền Nhựt không nên để báo chí Nhựt khai thác vụ này. Aùp lực của đất nước nhân dân Nhựt ngày cáng lớn. Chánh quyền Nhựt ở thế phải áp lực tối đa, ngưng viện trợ phát triển cho VN. CS Hà nội không còn sự chọn lựa nào khác là phải có hành động đối với Huỳnh ngọc Sỹ.
Nhưng vốn là những người chuyên tráo trở, 15 người trong Bộ Chánh Trị tưởng đã tìm ra mưu kế cao siêu, chỉ đạo truy tố Huỳnh ngọc Sỹ tội tội 'lợi dụng chức vụ' chỉ tù nhẹ mà tù thì dàn dựng đặc xá cho ra sớm rất dễ. Và như thế CS Hà Nội hoá giải được áp lực của chánh quyền và bất mãn của nhân dân Nhựt vào lúc mà Đông Cung Thái Tử Nhựt đến viếng VN một tuần.
Nhưng CS Hà nội đã lầm. Đầu óc bình vôi của cán bộ trình độ học vấn thấp nhứt đối với cán bộ khác của nhà nước CS Hà nội, nhưng quyền lực tối cao so với cán bộ của Đàng Nhà Nước CS Hà nội -- là Bộ Chánh Trị làm nhiều giới ở VN và Nhựt cảm thấy bị xúc phạm. Giới học luật, hành nghề luật, làm luật ở VN cảm thấy bị Đảng Nhà Nước xúc phạm, coi mình như dốt luật. Dân chúng Nhựt bất bình tại sao người Nhựt đưa hối lộ thì bị trừng trị mà người Việt nhận hối lộ lại không bị tội hối lộ dù tinh lý pháp luật trên thế giới người đưa hối lộ và người nhận hối lộ đều bị trừng tri.. Chánh quyền và Toà án Nhựt cảm thấy bị CS Hà nội xúc phạm, tại sao Nhựt chuyển đầy đủ hồ sơ, chứng lý, vật chứng, cung từ khai Huỳnh ngọc Sĩ nhận hối lộ, mà công an điều tra xét hỏi và toà án CS Hà nội lại truy tố Sĩ về tội danh khác. Luật pháp Nhựt, chánh quyền Nhựt không bằng so với của CS Hà nội à!
Do đó giới theo dõi thời cuộc không tin việc Bộ Chánh Trị CS Hà nội tráo tội để chạy cho Huỳnh ngọc Sỹ chỉ tạm cứu được một đảng viên nhẹ tội nhưng không hoá giải được những bất bình từ phía Nhựt mà còn hạ thể cả hệ thống pháp luật của CS Hà nội.