Suy thoái, California, và chuyện đi hay ở?

Phạm Khoa

California đang trong thời kỳ ảm đạm. Tuần nào cũng có vài tin không vui về thị trường, về địa ốc… Tuy nhiên, giữa chuỗi tin không vui đó, có một tin có vẻ tốt lạ thường: dòng cư dân mà vài năm nay tràn ra khỏi California đang dừng lại. Tình trạng mất cư dân của California đang giảm và hình như là nhờ suy thoái?

Việc California mất dân cư từng được đề cập nhiều trong những năm 2006-2007. Lúc đó, nhiều người từng tự hỏi, có phải California đã không còn là “miền đất hứa” mà nhiều người hy vọng?

Trong khoảng thời gian từ giữa năm 2000 đến giữa năm 2001, California chỉ mất có 38,900 cư dân do di dân ròng giữa California và các tiểu bang khác. Rồi con số này liên tục tăng và lên đến đỉnh cao vào năm 2006. Từ giữa năm 2004 đến giữa năm 2005, California mất 250,000 người do di dân ròng và từ giữa năm 2005 đến giữa năm 2006, California mất đến 285,500 người.

Lý do ra đi được nhiều người giải thích là vì giá nhà đắt đỏ, vượt quá thu nhập, làm cho cuộc sống chật vật, tiện nghi kém hơn so với những vùng kinh tế phát triển tương tự nhưng giá nhà chỉ bằng phân nửa, hay một phần ba, như Texas hay Georgia.

Song những ngày này, khi California tràn ngập những tin kém vui về kinh tế, làn sóng người ra đi có vẻ chững lại. Từ giữa năm 2006 đến giữa năm 2007, California mất 268,000 người do di dân ròng, và từ giữa năm 2007 đến giữa năm 2008, California chỉ còn mất có 144,100 người, giảm phân nửa so với năm 2005-2006.

Có vẻ không chỉ California, mà tại New York cũng đang xảy ra khuynh hướng tương tự. New York mất 180,300 cư dân trong thời gian từ giữa năm 2001 đến giữa năm 2002. Con số này tăng dần và đến năm 2005-2006 số cư dân bỏ đi lên đến 248,700 người. Rồi giống như California, từ khi cuộc khủng hoảng địa ốc bắt đầu, dòng người bỏ đi giảm dần và New York chỉ còn mất 126,200 người trong thời gian từ giữa năm 2007 đến giữa năm 2008.

Một số nhà phân tích cho rằng đó là vì nhiều người dự định ra đi đang thay đổi ý định, có thể vì khủng hoảng địa ốc làm cho việc bán nhà ở California hay New York trở nên quá khó khăn, buộc họ phải ở lại, hoặc cũng có thể vì họ muốn ở lại với niềm hy vọng mới chớm là sắp có cơ hội mua một căn nhà ở những “miền đất hứa” nhân dịp địa ốc đang xuống dốc với tốc độ xe không thắng.

Ở nhiều nơi tại California, một căn nhà cách nay hai năm trị giá $700,000, vốn ngoài tầm với của bất cứ ai có thu nhập trung bình, giờ có thể mua được với giá chỉ từ $400,000-$450,000. Không lạ mà một số người chưa từng hy vọng bây giờ bắt đầu hy vọng có thể sở hữu một căn nhà.

Điều trớ trêu là khi cư dân muốn ở lại, California lại không còn gì nhiều để cho cư dân của mình nữa. Trong bối cảnh các hãng kinh doanh, xưởng sản xuất cắt giảm người hàng loạt, tỉ lệ thất nghiệp ở California hồi tháng Mười Hai 2008 lên đến 9.3%. Một năm trước tỉ lệ thất nghiệp ở California chỉ có 5.7%. Một số nhà kinh tế tiên đoán, không bao lâu nữa, thất nghiệp có thể lên đến 11%. Khi địa ốc xuống giá đến mức người thu nhập trung bình có thể kham nổi thì nhiều người mất việc làm và không còn nằm trong giới có thu nhập trung bình nữa!

Đối với những ai muốn ở lại California, đâu là “đất lành” trong những năm tới? Hy vọng những thông tin sơ lược dưới đây giúp người đọc thêm thông tin để suy tính.

Những ngành, nghề vẫn tiếp tục có “thời vàng son” ở California

Những ngành, lĩnh vực được dự đoán là sẽ tăng trưởng nhanh nhất ở California trong thập niên tới bao gồm: chính phủ, giáo dục tư nhân, dịch vụ xã hội và chăm sóc y tế, dịch vụ ăn uống, nghệ thuật giải trí, dịch vụ khoa học kỹ thuật và kinh doanh bán lẻ.

Riêng trong năm 2008, khi nhiều ngành đang cắt giảm nhân lực, Quận Cam có thêm 1,800 việc làm trong lĩnh vực giáo dục và y tế và có thêm 4,100 việc làm trong chính phủ. Quận Los Angeles có thêm 10,500 việc làm trong lĩnh vực giáo dục và y tế, thêm 3,800 việc làm trong lĩnh vực giải trí và khách sạn, đồng thời thêm 4,200 việc làm trong chính phủ. San Francisco có thêm 2,500 việc làm trong lĩnh vực dịch vụ kinh doanh và chuyên môn, ngoài ra có thêm 1,500 việc làm trong lĩnh vực giáo dục và y tế.

Những nghề được dự đoán sẽ tăng trưởng nhanh nhất ở California trong thập niên tới bao gồm: phân tích giao tiếp dữ liệu và hệ thống mạng, kỹ sư phần mềm điện toán ứng dụng, kỹ thuật viên thú y, hộ lý y tế tại nhà, kỹ thuật dược, chuyên viên vệ sinh răng miệng, tư vấn về lạm dụng ma túy và rối loạn hành vi, trợ tá nha, bác sĩ thú y và trợ giảng đại học.

Ở Quận Cam, những nghề mà nhu cầu tăng nhanh nhất bao gồm: phân tích giao tiếp dữ liệu và hệ thống mạng, hộ lý y tế tại nhà, tư vấn về lạm dụng ma túy và rối loạn hành vi, kỹ thuật viên thú y, trợ tá y tế, kỹ thuật dược, phụ tá vật lý trị liệu, kỹ sư phần mềm điện toán ứng dụng, giáo dục đặc biệt cấp mẫu giáo và nhà trẻ, chuyên viên vệ sinh răng miệng và trợ tá nha.

Những ngành, nghề nào sẽ trì trệ trong hai, ba năm tới?

Ngành tài chính của California bị khủng hoảng nặng nề hơn mức độ khủng hoảng chung của ngành này ở nước Mỹ. Năm 2008, ngành tài chính của cả nước Mỹ bị thu hẹp 1.6%, mất khoảng 133,000 việc làm. Trong cùng thời gian này, ngành tài chính thuộc vùng Oakland của California bị mất 3,600 việc làm (thu hẹp 5.9%), Quận Cam mất 10,700 việc làm (thu hẹp 8.6%) và Quận Los Angeles mất 7,000 việc làm (thu hẹp 2.9%). Xét về cả tỉ lệ lẫn số việc làm bị mất, Quận Cam bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất. Cầm cự tốt nhất là ngành tài chính ở vùng San Francisco, chỉ mất 700 việc làm, thu hẹp 0.8%, thấp hơn mức trung bình của cả nước.

Ngành bị xếp thứ hai vì tác động khủng hoảng ở California là xây dựng. Năm 2008, ngành xây dựng trong cả nước Mỹ bị thu hẹp 6.5%, mất khoảng 503,000 việc làm. Trong cùng thời gian đó, ngành xây dựng vùng Oakland mất 6,100 việc làm (thu hẹp 8.2%), Quận Cam mất 5,600 việc làm (thu hẹp 5.3%) và Quận Los Angeles mất 9,900 việc làm (thu hẹp 6.2%). Chống đỡ tốt nhất cũng vẫn là San Francisco, chỉ mất có 300 việc làm (thu hẹp chỉ 0.6%).

Trong những tháng cuối năm 2008, khủng hoảng kinh tế cũng bắt đầu ảnh hưởng rõ rệt lên các ngành sản xuất, thương mại (buôn bán sỉ và lẻ), vận chuyển và tiện ích. Cả năm, Quận Cam mất 2,600 việc làm trong lĩnh vực thương mại, vận chuyển và tiện ích, thu hẹp 0.9% và mất 3,600 việc làm trong lĩnh vực sản xuất, thu hẹp 2%.

Quận Los Angeles mất 13,600 việc làm trong lĩnh vực thương mại, vận chuyển và tiện ích, thu hẹp 1.7% và mất 6,400 việc làm trong lĩnh vực sản xuất, thu hẹp 1.4%.

Vùng Oakland mất 5,300 việc làm trong lĩnh vực thương mại, vận chuyển và tiện ích, thu hẹp 2.7% và mất 1,600 việc làm trong lĩnh vực sản xuất, thu hẹp 1.7%.

San Francisco cũng mất 2,300 việc làm trong lĩnh vực thương mại, vận chuyển và tiện ích, thu hẹp 1.4%.

Những vùng nào việc làm sẽ trì trệ trong vài năm tới?

Dù suy thoái, Quận Los Angeles vẫn tiếp tục là thủ phủ về việc làm của California, nơi tạo ra việc làm cho ¼ nhân lực của cả tiểu bang. Los Angeles sẽ chật vật trong việc tạo việc làm cho gần 5 triệu người ở tuổi lao động của Quận. Gần 500,000 người trong số đó đang thất nghiệp, tỉ lệ này nay đã lên đến 9.5%, vượt xa tỉ lệ thất nghiệp trung bình của nước Mỹ.

Trong số các quận lớn khác của California (có ít nhất 400,000 nhân lực ở tuổi lao động), Fesno và Riverside tệ nhất về kinh tế. Tỉ lệ thất nghiệp ở Fesno hiện nay lên đến 13.2%, với gần 60,000 người không có việc làm. Tỉ lệ thất nghiệp ở Riverside là 10.4%, với gần 100,000 người không có việc làm.

Dù đã mất bớt nhiều việc làm, Quận Cam vẫn ở trong tình trạng khả quan hơn nhiều khu đô thị khác của tiểu bang, tỉ lệ thất nghiệp còn ở mức 6.5%, thấp nhất trong các quận có trên 400,000 nhân lực ở tuổi lao động. Tỉ lệ thất nghiệp ở Sacramento là 8.7%, ở San Diego là 7.4%, và ở San Francisco là 6.6%