Đường hoa và kỷ niệm
Văn QuangNhững cánh thiệp xuân đang tới tấp bay đi từ Việt Nam đến hải ngoại và từ hải ngoại bay ngược trở lại Việt Nam làm rộn ràng thêm không khí Tết cổ truyền của dân tộc. Những ngày vừa qua, dân làng meo (e mail) tha hồ gửi và nhận những cánh thiệp muôn màu muôn sắc từ những bạn bè thân quen và cả những “người bạn không quen” được gửi chung trong một group nào đó, thôi thì cũng cứ kể như quen, càng vui. Tuy vậy cũng còn một số bạn không chơi meo, chơi theo kiểu gửi thiệp qua bưu điện cho cổ kính, trịnh trọng hơn. Có những bạn đợi đúng Đêm Giao Thừa ở Việt Nam mới gửi lời chúc tết cho đúng “giờ phút thiêng liêng”, mang theo “quốc hồn quốc túy”. Nhưng dù cách nào thì những giây phút nhận những canh thiệp và lời chúc ấy cũng sưởi ấm lòng “người ở bên này, kẻ ở bên kia”.
Khi tôi viết bài này, chỉ còn 3 ngày nữa thôi, những ngày Tết bắt đầu cho một Năm Mới lại đến. Tự trong lòng mỗi người đều thấy xốn xang, cái xao xuyến chiều 30 như đã lởn vởn đâu đây. Cho dù ở đâu, người Việt Nam chúng ta cũng thấy ít ra một chút bâng khuâng. Nếu những ngày Tết là những ngày thiêng liêng thì những ngày chờ đợi mùa xuân như mấy hôm nay mới chính là những ngày vui nhất. Cũng như những ngày sắp thành hôn vui và “lảo đảo” hơn những ngày cưới.
Năm nào cũng vậy, cứ vào dịp này là tôi về Sài Gòn để đi chợ Hoa Xuân và tường trình không khí Tết ở Sài Gòn, hy vọng mang lại những hình ảnh thật nhất ở quê nhà đến với bạn đọc. Dù vui hay buồn cũng là chuyện quê hương.
Vẫn còn vương vấn
Mỗi lần nói đến chợ Tết, tôi lại nhớ đến phiên chợ Tết ở quê tôi. Có lẽ trong lòng mỗi người chúng ta đều có một phiên chợ Tết của quê mình hoặc một phiên chợ Tết nào đó cùng người tình, cùng người thân của mình dạo chơi, đi sâu vào ký ức. Phiên chợ Tết quê tôi vào ngày 26 tháng chạp, mỗi năm chỉ có một lần họp ở phố huyện. Huyện có chừng 5-7 tổng, tổng có chừng 5-10 xã, xã có chừng vài ba thôn. Bằng ấy dân cư trong huyện mong ngóng ngày chợ Tết. Những bácnông dân, những cô thôn nữ tuổi trăng tròn tấp nập quẩy gánh hàng trên những con đường làng ướt sương sớm và gió lạnh, tiến ra con đường cái quan trải đá gồ ghề như những nhánh ngòi nhỏ chảy ra dòng sông trôi vào biển cả. Lũ học trò tiểu học trường huyện chúng tôi, khoảng 12-13 tuổi cũng như những cánh bèo bám theo dòng sông nhỏ ấy đi vào phố huyện. Sao mà tươi vui hồn nhiên đến thế! Giờ học vừa tan là chúng tôi ùa ra chợ Tết. Chen chúc trong đám người chật chội, đi ngắn từng khu bán gà bán vịt, rồi nhìn ngắm những gian “hàng xén” bày bán sơ sài vài món hàng thông dụng, hoặc đứng tần ngần trước những hàng kẹo kéo, bàn đánh “cò quay” dụ tiền trẻ con. Đôi khi có một gánh xiếc với vài con khỉ kéo xe hoặc một anh “mãi võ Sơn Đông” múa kiếm, đánh côn, bán thuốc Bắc…
Những hình ảnh ấy thường chỉ sống lại trong tôi vào những ngày cuối năm. Và tôi vẫn không thể quên, năm nào mẹ tôi cũng mua cho tôi những bức tranh dân gian, có đàn gà mẹ gà con, có đám cưới chuột, có bày cá chép lên thiên đình… Tôi trịnh trọng dán tranh lên tường, trên cánh cửa trước cửa sau nhà tôi ngắm hoài không biết chán. Có lẽ bắt đầu từ đấy tôi biết đến cái thú thưởng thức hội họa. Những đứa bạn học con nhà nghèo hàng xóm cũng sang ngắm ké.
Năm vừa qua, chị Lai Hồng gửi cho tôi xem những bức họa này nhắc nhớ kỷ niệm ấu thơ của tôi không thể quên. Tôi còn biết thêm ngoài dòng tranh Đông Hồ còn những dòng tranh dân gian khác nữa, cũng mang đầy tính cách cổ xưa Việt Nam.
Ở đây tôi không thể kể hết kỷ niệm về những phiên chợ Tết của những ngày thơ ấu. Rồi khi bắt đầu những năm tháng “lưu lạc” vào miền Nam từ năm 1953, tôi lại càng không thể quên con đường hoa Nguyễn Huệ mỗi độ Tết đến Xuân về.
Con đường tình ta đi
Đã là người Sài Gòn, không ai không nhớ đến con đường hoa Nguyễn Huệ ngày xưa. Đúng hơn, phải gọi là “Chợ Hoa Nguyễn Huệ”. Chợ Tết thì phải nói đến Chợ Bến Thành, nhưng thực chất ngày Tết, người Sài Gòn chỉ biết đến chợ Hoa Xuân ở đường Nguyễn Huệ nhiều hơn. Từ những năm 1953 đến 1975, dường như nó không thay đổi. Nó chỉ có một đoạn đường ngắn, vài trăm thước, từ ngã tư Lê Lợi trước cửa “Tòa Đô Chính” đến bến Bạch Đằng. Những năm đầu, chợ hoa chỉ được ¾ con đường đã hết. Mãi sau này nó mới lan ra được hết con đường chính và chiếm một đoạn khiêm nhường trên con đường bên sông Sài Gòn.
Hai bên lối đi là những gánh hàng hoa đủ loại, những chậu quất, chậu mai giản dị chứ không phải là thứ lão mai, hoa cảnh quý hiếm như bây giờ. Hầu hết các loại hoa đều là của những vùng ngoại ô như Gò Vấp, Hóc Môn, Thủ Đức mang đến. Lâu lâu mới thấy một chậu “hoa quý” từ Đà Lạt mang xuống bán. Hoa đào miền Bắc lại càng hiếm, có năm gần như không hề có một cành đào. Nếu có, người ta phải mang từ Hồng Kông sang, nhà nào chơi được hoa đào phải là nhà “qúy tộc”. Ngay cả những trái hồng, trái mơ cũng được chuyên chở bằng máy bay qua đường Ma Cao, Hồng Kông, Thái Lan.
Hai bên đường là những cửa hàng kem, hàng giải khát, bày cả ra lối đi giữa hè phố. Lác đác vài món hàng quà rong như hàng nước mía, thịt bò khô, bánh tôm với những khoanh bánh tròn bằng bột gạo hoặc bột sắn, trên có con tôm còn nguyên vẩy, anh hàng bánh sẵn sàng đẩy vào cái chảo mỡ nóng cho thực khách. Còn một chú Ba Tàu, có một gánh “lục tàu xá, chí mà phù” đứng bán ở góc Toà Án, khói than lập lòe. Nhưng có lẽ mấy năm sau này, chú Tàu quy tiên, không ai kế nghiệp nên không còn thấy gánh hàng này nữa.
Con đường hoa Nguyễn Huệ nhỏ nhắn, vừa đủ xinh đẹp, vừa đủ chỗ cho những “người Sài Gòn” chung vui với nhau. Không có “người ngoại đạo”. Tất nhiên hồi đó rất ít Việt kiều và họ lẫn lộn trong đám đông, chẳng ai nhận ra Việt kiều như bây giờ. Thỉnh thoảng cũng có dăm ba người nước ngoài làm việc tại thành phố nổi lên trong chợ hoa. Đi từ đầu hàng hoa đến cuối dẫy hoa, thế nào cũng gặp một vài người quen. Đứng chọn một chậu quất, thế nào cũng có người lên tiếng “cố vấn” rất chân tình. Chợ Hoa Xuân Nguyễn Huệ như một nơi gặp gỡ cuối năm của cư dân Sài Gòn, của những cặp tình nhân thời mới quen, của những gia đình hạnh phúc, của những niềm vui nhỏ và biến thành kỷ niệm lâu dài. Đó chính là nét đẹp truyền thống của “Sài Gòn muôn năm cũ”. Có một thời, sau năm 1975, người ta đã dời chợ hoa về con đường lớn bên trại Ba Son, nhưng gặp ngay sự phản đối gay gắt nên năm sau lại dẹp. Đưa về vườn hoa Tao Đàn (nay gọi là Công viên Văn Hóa) cũng không ổn nên chợ hoa Nguyễn Huệ lại trở về với địa chỉ cũ của nó. Nhưng theo với sự phát triển của đô thị, nó không còn đủ sức chứa khối người và xe khổng lồ nên phải lập thêm ra ba bốn cái chợ hoa khác nữa. Mặc dầu có những chợ hoa lớn hơn như công viên 23-9, chạy suốt một dọc dài theo đường Lê Lai hàng cây số và nhiều chủng loại hoa hơn nhưng dù sao Nguyễn Huệ vẫn là chợ hoa được chú ý hơn cả. Ngay cả cách trang trí, cách mời gọi khách du lịch cũng nổi bật hơn những nơi khác.
Đường hoa
Trước hết, tôi nhận định một cách hết sức khách quan, năm nay tình hình giá cả đang tăng vọt từng ngày từng giờ, đời sống khó khăn hơn, nhưng những con đường hoa của Sài Gòn lại được làm đẹp hơn, rực rỡ hơn như một kỳ công của thành phố. Từ tối 1-2-2008 - tức 25 tháng chạp - con đường chính của Sài Gòn, trước kia gọi là đường Tự Do, nay là Đồng Khởi đã sáng lòa ánh đèn. Từ những thân cây cổ thụ hai bên đường phố trang trí theo một chủ đề. Chạy dài trục đường Đồng Khởi, họa sĩ thiết kế lấy ý tưởng từng đàn chim én vàng kéo về báo mùa xuân. Én vàng uốn lượn như từng chiếc vảy rồng, tạo nên hình dáng 2 chú rồng vàng dài vài chục mét đang uốn lượn. Phía trên như những mái nhà chạy dài đến tận Bến Bạch Đằng với những chiếc lồng đèn và những dàn hoa đủ kiểu được cách điệu sặc sỡ.
Nối tiếp là con đường Lê Lợi lại có kiểu trang trí khác, những kiểu lồng đèn khác chạy dài từ nhà hát thành phố đến chợ Bến Thành. Con đường Thống Nhất từ Sở Thú đến dinh Độc Lập cũng miên man đèn hoa. Đêm đêm người đi ngắm đèn đông nườm nượp để mai còn về quê ăn Tết và cũng để quên đi nỗi lo toan hàng ngày vì cuộc sống đắt đỏ. Trong một vài hôm nữa thành phố sẽ vắng vẻ hơn vì những người tạm cư, những công nhân, viên chức làm việc ở Sài Gòn đã tìm đường về quê nhà.
Trở lại với đường hoa Nguyễn Huệ, cho tới ngày 26 tháng chạp vẫn còn lu bu với công việc chuẩn bị. Ở đây dẫy phố được chia thành từng khu, mỗi khu cố tạo dáng một khung cảnh đặc biệt của từng vùng và làm sống lại những khung cảnh quê hương cổ xưa. Những chiếc xe ngựa chở đầy hoa, những gánh hàng rong, những thúng mủng sàng nia và có cả những chiếc lưới buông câu giữa cảnh sông nước. Không còn cảnh mua bán hoa ung dung như ngày nào. Muốn mua hoa, người ta phải đến các chợ hoa 23-9 hoặc công viên Lê Văn Tám (nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi cũ) hoặc các chợ hoa vỉa hè ở bất cứ khu đông dân cư nào.
Con đường hoa Nguyễn Huệ không còn “nguyên thủy” như xưa nữa. Nó mang màu sắc khác của một “phòng triển lãm” mời gọi khách du lịch. Đến đây với tâm trạng của một người xa lạ vui hơn là tâm trạng của một người Sài Gòn cũ. Nó sẽ biến thành phố đi bộ, chen chúc trong cái cảnh xô bồ tấp nập. Những “ông Tây bà đầm”, những khách Á châu, Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản lẫn lộn cùng với một số Việt kiều, chẳng biết ai vào ai. Bạn khó lòng gặp được một người quen mới hay cũ. Cái không khí thân mật của những cư dân Sài Gòn vì thế cũng không còn. Truyền thống đường hoa Nguyễn Huệ đã phai màu biến sắc, để lại những nuối tiếc bâng khuâng. Con đường tình ta đi giữa chợ hoa Nguyễn Huệ bây giờ chỉ còn lại trong kỷ niệm. Đấy là nỗi ngậm ngùi của tôi và có lẽ cũng là của tất cả “những người Sài Gòn cũ” khi trở lại con đường hoa vào những ngày này.
Sự lãng phí
Từ những ngày Giáng Sinh đến ngày Tết Nguyên Đán đã hai lần đường phố Sài Gòn thay đèn đổi hoa. Chỉ tính riêng chi phí cho đường hoa ngày Tết này đã lên đến con số 15 tỉ đồng. Và theo các nhà tổ chức thì “tất cả đều huy động từ nguồn kinh phí xã hội hóa”. Đây là một từ ngữ mới, nhưng hiểu một cách giản dị là các nhà tổ chức muốn nói nguồn kinh phí không phải do quỹ của thành phố bỏ ra mà vận động các nhà tài trợ đóng góp. Tuy nhiên nếu các nhà tài trợ đóng góp không đủ thì dĩ nhiên quỹ của thành phố phải “bao chót”, chứ không lẽ làm dở dang? Và cũng theo thông tin trên một vai tờ báo thì “Rất nhiều công ty trong nước, ngoài nước, cả các liên doanh đều tình nguyện ủng hộ”. Nhưng ủng hộ được bao nhiêu, thừa hay thiếu thì không thấy nhắc đến.
Mặt khác người ta cũng thừa biết rằng các công ty không cho không mà đây là cuộc trao đổi quyền lợi bất thành văn “ông mất của kia, bà chìa của nọ”. Chưa biết chừng cái mất to hơn cái được. Đó cũng chỉ là một “nghệ thuật kinh doanh”, một cuộc đổi chác thông thường ở bất kỳ nơi nào trên thương trường.
Cho đến những giờ phút cuối cùng, một giám đốc công ty từng hăng hái ủng hộ và còn “nhiệt tình” đảm trách công việc chăng đèn kết hoa đã phải điện thoại than phiền với một số báo chí:
- Chắc bỏ cuộc mất thôi, chỉ riêng phần trang trí nghệ thuật đèn mặt phố dịp tết, Ban Tổ Chức cứ đổi ý xoành xoạch! Kế hoạch, bản thiết kế mẫu đã duyệt hẳn hoi, nhưng vừa làm xong, lại bị gọi tháo ra, làm lại, lại… tháo! Chỉ vì cứ mỗi vị một ý kiến, nhiều ý kiến quá làm sao làm?.
Đúng là “Lắm người nhiều ma, lắm cha con khó lấy chồng”. Ông nào cũng lớn cả, ông nào cũng thích dương oai quyền của mình với những doanh nhân, doanh nghiệp nên nhảy vào ý kiến búa xua. Có một người dân quanh khu này đã đếm được đúng 3 lần người ta quấn vải cho cây, được vài hôm lại tháo ra, quấn cái mới, cuối cùng là tháo bỏ luôn thay bằng vài sợi dây đèn chỏng chơ. Ông nói: “Nhìn hàng đống vải quấn cây còn mới tinh bị quăng quật lên xe, chở đi, thấy mà tiếc.. của!”.
“Nhưng thôi tiếc mà chi”, của là chùa, cứ tháo ra tháo vô cho đẹp lòng tất cả các quan, xá gì vài chục tỉ đồng vặt vãnh. Cuối cùng vẫn là anh “dân đen” chịu hết. Đây chỉ là một chứng minh nhỏ trong sự lãng phí trong phạm vi TP. Sài Gòn. Còn bao nhiêu địa phương khác nữa, bao nhiêu tổ chức quy mô hoành tráng nữa trên toàn quốc, sự lãng phí sẽ lên đến bao nhiêu tỉ đồng cho dịp Lễ Tết như thế này? Sự kêu gọi tiết kiệm chẳng lẽ không còn giá trị nào khi cần phải phô trương sự giàu đẹp của một đất nước mà người dân còn đang nghèo đói tả tơi?!
Những vụ đình công gay gắt
Hơn 10.000 công nhân đã đình công
Điều đó có thể chứng minh, càng sát những ngày cuối năm thì những vụ đình công càng nhiều và càng trở nên gay gắt. Hầu hết những người trẻ tuổi ở nông thôn ngày nay, bỏ ruộng đồng, đổ về thành phố kiếm việc làm. Những chàng trai, những cô gái mười chín đôi mươi không sống nổi với mảnh đất của ông cha để lại hoặc đi tìm một tương lai mới, mơ một cuộc đổi đời, lao ra thành phố. Nơi mà ai cũng nghĩ là dễ dàng kiếm được đồng tiền, tuy biết trước sẽ có nhiều thử thách gian nan khổ cực. Song ở nhà quê dù có chấp nhận gian nan khổ cực, cũng chẳng có gì để “hái ra tiền”. Thà là ra thành phố còn có nhiều cơ hội hơn. Miễn là giữ được sự trong sạch trong công việc. Rất nhiều người đã tự tin như thế và cũng đã có rất nhiều người không giữ nổi mình trước những cám dỗ của đời sống vật chất đô thành.
Một số thanh niên thiếu nữ may mắn tìm được một công việc trong những công ty xí nghiệp, sống cần cù, trong sạch lương thiện. Đời sống của người công nhân bao giờ và ở đâu cũng vất vả long đong như nhau. Ngoại trừ một số ít công nhân (CN) có học hành đến nơi đến chốn, tìm được chỗ làm tương đối dễ chịu, còn lại 90% là những lao động chân tay. Hàng ngày sống lam lũ trong những khu ổ chuột mọc lên bao quanh thành phố, bên nách các Khu công nghiệp, Khu chế xuất, các công ty lớn nhỏ.
Suốt một năm làm việc quần quật, xa gia đình quê quán, mong ba ngày Tết có dịp được xum họp với người thân hoặc ít nhất cũng có một số tiền giúp đỡ gia đình. Nhưng họ đã nhận được những gì sau 365 ngày phục vụ cho túi tiền của các ông chủ doanh nghiệp?
Nguyên nhân dẫn đến đình công là gì?
Câu hỏi có thể trả lời thẳng thừng rằng đó là sự bóc lột trắng trợn giữa chủ và thợ. Câu chuyện mà từ xưa tới nay ở VN, sách vở chỉ ra cho người ta cứ tưởng rằng chỉ xảy ra trong “xã hội tư bản bóc lột” chứ không thể xảy ra trong một thể chế “xã hội chủ nghĩa”. Song bây giờ thực tế ngược lại.
Các vụ đình công liên tiếp xảy ra vào những ngày cuối năm này khiến người ta phải suy nghĩ và phẫn nộ. Xin chứng minh cụ thể:
- Hơn 8.000 công nhân đình công
Sáng 21-1, hơn 8.000 công nhân thuộc công ty liên doanh Chí Hùng ở xã Thái Hòa, huyện Tân Uyên, Bình Dương đã đình công ngay sau khi công ty kết thúc buổi họp cuối năm.
Nguyên nhân đình công được công nhân cho biết, với mức lương hiện nay (lương sau khi được ký hợp đồng là 845.000 đồng một tháng) không đủ để chi phí sinh hoạt.
Thêm vào đó là suất ăn hiện nay chỉ ở mức 2.500 đồng một người không đủ dinh dưỡng.
Vì thế, công nhân đã yêu cầu công ty tăng lương, tăng mức khẩu phần ăn. Tuy nhiên, công ty chỉ đáp ứng tăng từ 2.500 đồng lên 3.500 đồng một khẩu phần ăn, còn lương vẫn không tăng.
Công nhân còn cho biết, trong khi công nhân đang đình công thì lực lượng dân phòng đã dùng gậy đánh công nhân làm một số người bị thương và bắt giữ những công nhân nào đứng lên đòi quyền lợi.
Sau đó, công nhân yêu cầu thả người và không chịu vào làm việc. Công ty đã cho niêm yết thông báo ngày 22-1 vẫn làm việc bình thường. Tuy nhiên, công nhân vẫn tiếp tục đình công đến khi nào công ty đáp ứng nhu cầu họ đã đưa ra.
Ba cuộc đình công trong một ngày
Vào ngày 30-1-2008, đúng vào ngày Ông Táo lên chầu Trời 23 tháng chạp, ba cuộc đình công lớn xảy ra ở ba nơi Đà Nẵng, Hậu Giang và Khánh Hòa
- Tại Đà Nẵng, hơn 10 ngàn CN của công ty Keyhinge Toys Việt Nam (Khu Công Nghiệp Hòa Khánh, Đà Nẵng) đã đồng loạt đình công phản đối khoản thưởng Tết quá thấp cùng nhiều quyết định bất cập khác mà Ban Gíam đốc công ty này đã áp dụng với họ vào cuối năm. Ban giám đốc công ty còn có quy định ngặt nghèo là chỉ phát tiền thưởng Tết vào cuối ngày 5-2 (tức 29 Tết Âm lịch). Như thế sẽ có nhiều trường hợp không thể bắt xe về quê trong ngày 29 tết.
Chắc chắn chưa bao giờ những ông chủ này biết đến nỗi khổ cực của những người công nhân hàng ngày phục vụ cho họ, mỗi năm mong ngày về thăm quê như thế nào. Lo tiền quà, tiền giúp gia đình, tiền tàu xe và còn cái khổ chen lấn lấy vé tàu vé xe, năm vạ nằm vật chờ đợi ở đầu đường quán cóc rồi bị lừa, bị nhồi nhét như cá hộp trên những chuyến xe cọc cạnh… Nỗi khổ năm nào cũng như năm nào như một điệp phúc cay đắng quen thuộc, chẳng ai giải quyết được gì ngoài những lời tuyên bố xuông, những giải pháp chắp vá không mang lại kết quả gì. Chung quy bao nhiêu nỗi khổ quăng lên vai người công nhân gánh hết.
Một số CN khác cũng bất bình vì chế độ ăn uống trong công ty là quá khắc khổ, mỗi suất cơm của CN trị giá chỉ 2.800đ.
Trước áp lực của CN, đến cuối giờ chiều, các ngài lãnh đạo Sở Lao Động - Thương Binh - Xã Hội TP Đà Nẵng mới đến gặp CN và lãnh đạo công ty, song vẫn chưa đưa ra được một giải pháp ổn thỏa. Ccông ty Keyhinge Toys thông báo tạm nghỉ 2 ngày, rồi mới giải quyết.
Keyhinge Toys Việt Nam là công ty 100% vốn Hồng Kông, chuyên sản xuất nhựa, đồ chơi trẻ em, thủ công mỹ nghệ...; đây cũng là công ty đã để ra vụ đình công quy mô nhất miền Trung vào tháng 5-2005 với hơn 10.000 CN đình công, kéo dài 3 ngày.
Như thế từ vụ đình công trước đến vụ đình công sau này, quyền lợi của CN vẫn bị xâm phạm nghiêm trọng mà công đoàn, Sở Xã hội dường như không biết tới. Người người lao động còn biết trông cậy vào ai? Họ buộc phải đình công và mỗi lần đình công là một lần méo mặt vì đói, vì phải tranh đấu với một lực lượng nắm mọi quyền hành trong tay. Tổ chức được một cuộc đình công cũng chẳng hể dễ dàng chút nào. Có khi chưa kịp đình công đã “bị bể”, những người đứng lên đòi quyền lợi đã bị trù dập, cho thôi việc hoặc hàng trăm biện pháp đàn áp thẳng tay hoặc ngấm ngầm của những ông chủ. Nếu không muốn nói là họ đã có sự hậu thuẫn của một thế lục nào đó mà họ đã dầy công mua chuộc bằng mọi thủ đoạn “ngoại giao” mời mọc, chiêu đãi hoặc “ủng hộ” như ủng hộ chính quyền treo đèn kết hoa chẳng hạn.
- Tại Hậu Giang: Cũng trong này “Ông Táo” 23 tháng cháp vừa qua, trên 100 công nhân công ty cổ phần Cafatex (số 70 QL1A, huyện Châu Thành A, Hậu Giang) đã đồng loạt bỏ việc, yêu cầu được gặp giám đốc công ty và chủ tịch công đoàn công ty để yêu cầu làm rõ những vấn đề nhập nhằng trong khoản tiền thưởng Tết.
Ngay sau đó, khoảng 400 công nhân của công ty cũng đồng loạt ngừng việc và yêu cầu làm rõ vấn đề trên.
Theo trình bày của các công nhân, công ty hứa thưởng Tết 1 tháng lương, nhưng khoản tiền thưởng này trước khi phát đến tay công nhân sẽ bị trừ đi một nửa mà không rõ lý do.
Công ty cổ phần Cafatex có trên 2.000 công nhân, với mức lương trung bình trên 1,5 triệu đồng một tháng.
- Tại Khánh Hòa, cuộc đình công bắt đầu lúc 11g30 ngày 30-1, là lần đình công lớn thứ 3 ở nhà máy tàu biển Hyundai-Vinashin (HVS, Ninh Hoà, Khánh Hoà) kể từ năm 2005.
Công nhân cho biết, họ đã nêu những đề nghị về tăng lương, bảo đảm quyền lợi người lao động… từ lâu nhưng không được giải quyết. Đã vậy, lãnh đạo HVS lại thông báo trả lương tháng 1-2008 vào ngày 5-2 (tức 29 Tết) với mức lương của năm 2007, trong khi theo quy định lương năm 2008 phải tăng so với năm 2007.
Sau khi đòi gặp giám đốc công ty HVS nhưng không được đáp ứng, đến khoảng 13g15 hàng ngàn công nhân kéo đến bao vây văn phòng Tổng Vụ nhà máy. Tổng Giám Đốc HVS Lee Sung Woo có mặt trong phòng làm việc tại đây, nhưng không ra gặp công nhân. Một số công nhân đã đập phá văn phòng, lật đổ xe hơi của phó Tổng Vụ...
Giám đốc nhà máy phải nhờ các cấp chính quyền huyện, tỉnh, Đồn Công An Hòn Khói cử nhân viên đến giúp giải quyết vụ việc. Khoảng 17g, công nhân mới chịu giải tán sau khi gặp đại diện lãnh đạo tỉnh và nghe tổng giám đốc HVS hứa giải quyết các đề nghị, đáp ứng quyền lợi của họ.
Ai bảo vệ quyên lợi cho công nhân?
Những cuộc đình công này nói lên điều gì, hẳn ai cũng biết. Điều đáng nói hơn cả là dường như công nhân không hề có một cơ quan nào đảm trách việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của họ. Hay là có cũng như không. Công đoàn chỉ để làm vì hoặc đã bị ban giám đốc nhà máy “đồng hóa” với ban giám đốc nên mặc “ban lãnh đạo công ty” muốn đối xử với công nhân của mình sao cũng được. Các sở Xã hội cũng chẳng buồn quan tâm đến đời sống của công nhân trong các Công ty ra sao, họ cho đó là “chuyện riêng” của từng công ty. Chỉ khi nào có cuộc đình công nổ ra, các quan chức này mới vội vàng phóng đến, lại ca bài ca “con cá” nghe công nhân trình bày lý do đình công và nghe giới chủ nhân lớn tiếng phủ nhận hoặc đưa ra vài lời hứa nhì nhằng cho êm chuyện lúc đó rồi mọi sự sẽ tính sau.
Đó là một trong những bộ mặt phía sau khung cảnh những ngày cuối năm tại TP. Sài Gòn. Tất nhiên trong những ngày này, với cơn bão giá kinh hoàng cứ tăng cường độ hàng ngày, còn rất nhiều những cảnh nheo nhóc “sau anh đèn thành phố”, trong một lúc tôi chưa thể tường trình hết với bạn đọc. Xin hẹn vào mùa xuân mới sẽ được tường trình với bạn đọc những chuyện vui hơn.
