Khi bộ ba "Tướng Sĩ Tượng" cấu kết thì việc gì cũng xong
Văn Quang
Vụ án “ăn đất Gò Môn” và một bản án tử hình
Như bạn đọc đã biết vụ án tham nhũng đất đai tại Gò Vấp, giữa Sài Gòn, đã được xử cách đây 2 năm, vào tháng 7 năm 2005 và cấp sơ thẩm đã “dũng cảm” tuyên một bản án tử hình cho một cò đất, trong khi các quan chức then chốt kiếm hàng chục tỉ trong vụ tham nhũng thì bị nhẹ hơn nhiều.
Nhìn lại vụ án này cũng bi hài như vụ án ăn đất ở Đồ Sơn, Hải Phòng cách đây vài năm. Hai vụ án điển hình cho sự “lẩm cẩm” của các quan tòa, dấy lên những dư luận phẫn nộ trong lòng người dân. Bởi tính cách quá trắng trợn của những sai lầm trầm trọng nên buộc Tòa án tối cao phải xét xử lại toàn bộ. Người dân có quyền nghi ngại rằng đã có khá nhiều những vụ án như thế nhưng nó không được khui ra nên chẳng thiếu gì quan lớn nhỏ đã ung dung thoát tội.
Ở đây tôi xin nhắc lại, ngay sau khi vụ xét xử ở cấp sơ thẩm này, tôi đã có dịp tường trình và có những nhận định về vụ án “ấm ớ hội tề” này rồi. Hầu hết người dân đều cho rằng một chị cò đất không thể là người “chỉ đạo” các quan chức tham nhũng được. Chỉ các quan có quyền hành mới thực hiện được “quyền tham nhũng” mà thôi.
Đến nay thì quan điểm của tòa án tối cao cũng có nhận định như vậy. Đại diện Viện Công Tố phúc thẩm Viện Kiểm Sát Tối Cao đã đề nghị hủy án sơ thẩm vụ tham nhũng đất đai ở Gò Vấp để điều tra, xét xử lại vì bản chất vụ án không như án sơ thẩm đã kết luận đồng thời đã vi phạm tố tụng nghiêm trọng, không tạo điều kiện cho luật sư tham gia, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị can, bị cáo khi họ bị khởi tố ở khung hình phạt có mức án cao nhất (tử hình).
Khi được hỏi trong suốt thời gian điều tra, với tất cả 45 bản cung và bản tự khai của Lan, có sự chứng kiến của luật sư hay không, Lan trả lời: “Trong 45 lần, chỉ 1 lần duy nhất có mặt của Luật Sư Trần Văn Tạo và lần đó chỉ khai trong 1 trang mà thôi”. Tiến hành hỏi lần lượt từng bị cáo khác, Hội Đồng Xét Xử cũng nhận được câu trả lời tương tự.
Cấp sơ thẩm cho rằng Lan giữ vai trò chủ mưu với tội “tham ô tài sản” là không chuẩn xác. Lan chỉ là một “cò” đất, có dấu hiệu phạm tội vi phạm các quy định về Luật Đất đai và tội “Đưa hối lộ”.
Khi bộ ba quyền lực cấu kết, chuyện gì cũng xong
Ở bất cứ cơ quan quyền lực nào từ thành đến tỉnh, bộ ba được người dân “nể nang” nhất theo “trật tự trên dưới” là ngài bí thư đứng chiếu trên cùng, sau đó đến ngài chủ tịch Uỷ Ban Nhân Dân và chiếu dưới là một vị trưởng một bộ phận chuyên môn nào đó. Về nhà đất thì có ngài trưởng Phòng Nhà Đất (Tài Nguyên - Môi Trường) hoặc về thị trường thì có ngài quản lý thị trường… Khi bộ bà này “đồng tâm hiệp lực” thì mọi chuyện kể như “xong”.
Ngài bí thư là người có quyền hành tối thượng về tất cả mọi mặt, nhưng vì không phải là một tổ chức hành pháp hay lập pháp nên những chỉ thị, những quyết định nhiều khi chỉ là chỉ thị miệng hoặc qua những cuộc hội ý, tham gia ý kiến cũng được coi là mệnh lệnh. Ngài chủ tịch có quyền lực hành pháp hẳn hoi nên cũng được trọng vọng, chỉ kém ngài bí thư một bậc, như một vị tể tướng đứng dưới nhà vua. Còn các bộ phận chuyên môn trông coi trong phạm vi quyền hạn của mình như một bộ trong chính phủ. Ba ông này quyết định vận mạng của người dân. Nền hành chánh dựa trên nguyên tắc đó. Nên khi bộ ba này hợp thành một, họ muốn giữ bí mật bất cứ chuyện gì thì khó có điều gì lọt ra ngoài được.
Bộ ba trong vụ án này gồm có Nguyễn Văn Tính Bí thư quận, Trần Kim Long chủ tịch UBND quận , Dương Công Hiệp phó Phòng Quản Lý Đô Thị quận Gò Vấp.
Ngoài ra không thể thiếu “lính chạy cờ” làm đàn em “râu ria” xung quanh tích cực yểm trợ để ăn ké như Lê Minh Châu (nguyên GĐ Cty xây dựng Gò Vấp, sau đổi lại là công ty địa ốc Gò Môn); Hồ Tùng Lâm (nguyên phó giám đốc)…
Sức mấy mà “ngây thơ”
Tôi không muốn dài dòng về những chi tiết của vụ án có rất nhiều điếu mờ ám mà cấp sơ thẩm chưa hoặc không xét đến. Ai cũng đã thấy những điều mờ ám đó là để giảm bớt tội cho các quan và để khép một người dân, một cò đất vào tội tử hình. Vì thế nên mới có vụ xét xử lại toàn bộ vụ án này. Trong lần xét xử này có nhiều lời khai tuy hơi “ngây ngô” nhưng lại rất đáng chú ý.
Nguyên chủ tịch UBND quận Gò Vấp Trần Kim Long khai do "cò" đất Lan là người thân của một vị lãnh đạo cao cấp nên nhà của cò đất có việc gì bị cáo cũng có mặt tham gia. Người thân của Lan là ai, chưa biết. Và có tác động gì đến ngài chủ tịch hay không cũng chưa biết. Còn việc có cần “làm rõ” hay không cũng chưa biết. Thoạt nghe lời khai này có vẻ như hơi vớ vẩn. Duy chỉ có một sự thật là nhiều quan chức cấp dưới “sợ bóng sợ gió” người nhà của quan chức cấp trên thường xảy ra. Có lẽ ở đâu cũng vậy, nhưng ở những vùng thôn quê và “nửa tỉnh nửa quê” Việt Nam thì điều này là khá nặng nề. Con ông cháu cha, cô dì chú bác của các ngài “lãnh đạp cấp cao” đều được rất nể vì, thậm chí khi có lỗi cũng được “thông qua” nhanh chóng. Vì thế các cậu ấm cô chiêu ở VN đều rất có giá, cứ như trên đời này không ai dám đụng đến cái lông chân của mình.
Nhưng ở đây thì không hẳn là như vậy. Ngài chủ tịch quận là một con người rất năng động và rất khôn ngoan. Hẳn là khi khai như thế, Trần Kim Long phải nhắm vào một mục đích nào đó. Một là lấy vị “lãnh đạo” cao cấp ra đề “hù”. Hai là có cái gì đó như một sự “đe dọa” nếu buộc tôi nặng quá, tôi khai tùm lum ra, nó “dính” tóe loe đến cả những vị “lãnh đạo cao cấp” đấy. Thứ ba là Long mong muốn được vị “lãnh đạo cao cấp” kia thương tình mà can thiệp cho nhẹ tội hơn.
Sức mấy mà ngài chủ tịch một quận lớn và phức tạp như quận Gò Vấp giữa TP. Sài Gòn to nhất nước này lại “ngây thơ”. Xin đừng hiểu lầm.
Ngài bí thư còn “ranh” hơn
Phiên tòa ngày 8-8 chỉ ra rằng khoản tiền tham ô mà các bị cáo thu được có dấu hiệu chạy đến nhiều địa chỉ như: Dương Công Hiệp, Trần Kim Long, Nguyễn Văn Tính lớn hơn nhiều chứ không dừng lại như cấp sơ thẩm cáo buộc. Cạnh đó, khi thẩm vấn cho thấy tội danh của bị cáo Tính, nguyên bí thư quận ủy, có dấu hiệu của tội nhận hối lộ và những bị cáo đưa 800 triệu đồng cho Tính vẫn chưa bị xử lý về hành vi này.
Vai trò của các bị cáo từng là quan chức như Bí Thư Nguyễn Văn Tính, Chủ Tịch Trần Kim Long nổi bật hơn nhiều chứ không hẳn là bị Lan giật dây, chỉ đạo như cấp sơ thẩm nhận định...
Thế nhưng ngài Bí Thư Tính “ranh mãnh” hơn các đồng phạm của mình nhiều. Để không bị tòa lần này xử lại, Tính đã rút lại kháng cáo. Tính đã “đi trước” Hội Đồng Xét Xử (HĐXX) một bước.
Bởi như thế HĐXX cấp phúc thẩm sẽ "không làm được gì" bị cáo Tính do giới hạn thẩm quyền xét xử vì quy định của tố tụng hình sự thì cấp phúc thẩm chỉ xem xét lại bản án sơ thẩm trong phạm vi kháng cáo, kháng nghị.
Nước cờ cao của bị cáo Tính đã có hiệu nghiệm khi đại diện Viện Công Tố phúc thẩm Viện Kiểm Sát Tối Cao giữ quyền công tố tại phiên tòa đã đề nghị HĐXX phúc thẩm đình chỉ xét xử đối với bị cáo Tính (trừ khi HĐXX phúc thẩm đề nghị Ủy Ban Thẩm Phán Tòa Án Tối Cao xem xét lại bản án đối với Tính theo thủ tục giám đốc thẩm).
Cũng cần nhắc lại trong phiên tòa sơ thẩm, HĐXX đã tuyên phạt: Tử hình Phạm Thị Tuyết Lan; phạt Dương Công Hiệp 18 năm tù cùng về tội "tham ô"; cựu chủ tịch UBND Q. Gò Vấp Trần Kim Long 25 năm tù về 3 tội: "Tham ô tài sản", "đưa hối lộ" và "lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi"; cựu Bí Thư Quận Ủy Gò Vấp Nguyễn Văn Tính 11 năm tù về tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi"; Lê Minh Châu (nguyên giám đốc công ty xây dựng Gò Vấp) 22 năm tù và Hồ Tùng Lâm (nguyên phó giám đốc công ty XDGV) 18 năm tù về 2 tội "tham ô tài sản" và "đưa hối lộ"; Nguyễn Minh Hoàng 5 năm tù về tội "lừa đảo chiếm đoạt tài sản".
Như thế “phần ở tù” của Tính chỉ có 11 năm là nhẹ nhàng nhất trong số các quan chức bị tuyên án, trong khi Tính là người đứng đầu. Sự tin ranh của Tính là có cơ sở. Chẳng trách nào ngài được làm vua một cõi, đúng là quận Gò Vấp đã chọn được “người có tài… thất đức ”.
Người từ cõi chết trở về
Trong phiên tòa này Phạm Thị Tuyết Lan – người bị kép án tử hình được người dân gọi là “từ cõi chết trổ về” – còn khai thêm đã đưa 20.000 USD cho một cán bộ cảnh sát Kinh Tế Công An quận Gò Vấp là Hoàng Tâm. Trả lời câu hỏi của HĐXX vì sao đưa tiền cho người này, Lan cho biết do người đó đến nhà gặp Lan và yêu cầu bị cáo viết đơn tố cáo Chủ Tịch Trần Kim Long vì đã gây khó dễ, nhũng nhiễu bị cáo trong việc chuyển nhượng đất. Sau đó, công an Tâm gợi ý bị cáo đưa tiền đồng thời gợi ý Lan phải biết ơn Bí Thư Quận (Hai Tính) trong việc bán 8.000m2 đất. Tâm đề nghị Lan phải chi cho Tâm 20.000 USD và Tính 1 tỉ đồng.
Trong lúc đó, truy tố xét xử tội danh "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi" là không chuẩn xác. Do đó, cần điều tra, lấy lời khai của ông Trần Văn Tư (viện trưởng Viện Kiểm Sát Q.Gò Vấp) và Trương Ngọc Vẹn (trưởng Công An Q.Gò Vấp) để làm rõ.
Thấp thoáng trong vụ án còn cho thấy có một số quan chức khác liên quan tới vụ “ăn đất” này có khả năng bị điều tra. Một số người dân khác như Âu Thị Thanh Hồng (vợ Hiệp) và Huỳnh Văn Dung (chồng Lan) có chứng kiến việc giao nhận tiền và có một số hành vi liên quan đến việc phạm tội của các bị cáo trong vụ án, nhưng chưa được làm rõ.
Riêng Phạm Thị Tuyết Lan chắc sẽ thoát bản án tử hình cực kỳ phi lý. May mà chưa ra Thủ Đức nằm với giun, chứ nếu ra rồi thì cũng đến “huề cả làng”.
Nhưng dù thế nào cũng phải đợi phiên tòa xét xử lại để có thể so sánh được với phiên sơ thẩm. Không nên tiên đoán điều gì như bố con anh “nhà quê” kia cho phí sức vì chuyện gì cũng có thể xảy ra. Tốt nhất cứ như người dân lương thiện, cái gì cũng nên chờ và chờ. Pháp luật cũng vậy, nó cứ u xọe cả lên, chẳng biết đường nào mà mò. Biết đâu lại có cái chuyện dài “nhân thân tốt” nữa thì sao?
