Chuyện dài “nhân thân” dài hơn chuyện dài “nhân dân”
Văn Quang
Trong tuần vừa qua, hai vụ án cũ mèm nhưng lại làm dấy lên một luồng dư luận sôi nổi của người dân. Một vụ đã quá nổi danh và khiến mọi người từ trong nước đến ngoài nước quá chán ngán, vừa đi đến kết luận cuối cùng trong phiên tòa ở Hà Nội. Một vụ mới được đem ra xét xử lại tại TP. Sài Gòn.
- Án tù cho ông 'tổng PMU 18' giảm một nửa vì nhân thân tốt.
Vụ thứ nhất là vụ con bạc triệu đô Bùi Tiến Dũng và những “đàn em” liên quan vì tội “hối lộ” cho … một ai đó không biết tên (?!) để chạy tội cho đàn anh.
Nhiều chi tiết và ba điều không bình thường trong vụ xét xử, tôi đã phân tích, tường trình trong số trước (số 220). Đến nay phiên tòa đã kết thúc, lại thêm một vài sự việc… cũng không bình thường đến với những người theo dõi và chờ đợi kết quả của phiên tòa này.
Trước hết phải nói ngay đến việc tòa tuyên án đối với “bị cáo” đã làm chấn động dư luận trong nhiều tháng qua. Nhân vật chính của vụ án chắc bạn đọc đã biết rất rõ đó là nguyên Tổng Giám đốc PMU 18 Bùi Tiến Dũng.
Phiên tòa cuối cùng vào sáng ngày 7 tháng 8, với bản án được đọc ngắn gọn trong 45 phút. Tòa án nhận định: "Các bị cáo quan chức lãnh đạo cơ quan nhà nước nhưng do chơi bời thoái hóa biến chất đã đánh bạc thời gian dài, số tiền đặc biệt lớn. Nhiều hành vi của họ còn gây bất bình trong dư luận, làm mất lòng tin của dân vào cơ quan nhà nước".
Bản án nhận định, trong tháng 11-2005, Bùi Tiến Dũng 5 lần đặt cửa cá độ bóng đá với 2 cựu cảnh sát Nguyễn Văn Hồng và Bùi Quang Hưng, tổng số tiền gần 760.000 USD (hơn 12 tỷ đồng).
Trong khi trước tòa, "ông tổng PMU 18" thừa nhận đã đánh bạc với số tiền nhiều hơn thế. Bùi Tiến Dũng nhớ từng đặt bạc khoảng 30 lần với Hưng, và cá độ "nhỏ hơn một triệu USD chút xíu" với Nguyễn Văn Hồng.
Vậy ai đã “ăn bớt” tiền đánh bạc của Bùi Tiến Dũng?
Nhưng điều đó chưa gây kinh ngạc bằng việc tòa án Hà Nội tuyên bố cựu Tổng Giám đốc PMU 18 Bùi Tiến Dũng (Dũng “tổng”) bị xử mức án 6 năm tù về tội đánh bạc và 7 năm tù về tội đưa hối lộ; tổng hợp hình phạt, HĐXX tuyên buộc bị cáo này chấp hành hình phạt tù là 13 năm và phạt tiền 50 triệu đồng về hành vi đánh bạc và trên 1,1 tỷ đồng là số tiền bị cáo đã bỏ ra để “chạy tội”.
Như thế mức án được tuyên thấp hơn một nửa so với đề nghị của cơ quan công tố (trước đó ngày 2-8, cơ quan công tố đề nghị tòa án Hà Nội tuyên phạt Bùi Tiến Dũng 16-18 năm tù do đưa hối lộ hơn 1 tỷ đồng. Với việc đánh bạc hơn 12 tỷ đồng, Dũng nhận thêm án 6-7 năm. Tổng cộng mức án đề nghị là từ 22 đến 25 năm tù).
Bản án nhận định, Bùi Tiến Dũng là chủ mưu, khởi xướng việc tổ chức "chạy án", tung tiền đưa nhiều người để tìm "cửa" liên hệ.
Theo quan điểm của “quý tòa” thì bị cáo Bùi Tiến Dũng được hưởng tình tiết giảm nhẹ do có hành vi tố giác tội phạm, thành khẩn khai báo, nhân thân tốt; nhận nhiều huân huy chương trong thời gian công tác tại Bộ Giao Thông.
Nhân dân bật ngửa
Khi nghe kết quả này nhiều người dân “bật ngửa”, có lẽ chữ “bật ngửa” của người bình dân thường dùng không lúc nào đúng hơn và hay hơn lúc này. Nó có đủ hỉ nộ ai lạc. Trong số trước, tôi đã tiên đoán với “thành tích” ăn chơi sa đọa và tham nhũng của quan tổng giám đốc một cơ quan nhà nước như thế thì ít ra cũng phải lãnh cái án từ 22 đến 25 năm mới xứng tầm. Không ngờ ông Tổng chỉ lãnh 13 năm tù. Không phải tôi mong cho ông Tổng bị tù lâu hơn, tôi chỉ nói đến sự “tiên tri trật đường rầy”. Bởi ông có bị tù hay không bị tù thì cũng chẳng liên quan gì đến tôi. Tôi chỉ “tiên tri” theo kiểu… cá độ bóng đá bằng mồm. Y như các vị thường ngồi “bình luận mờ mịt” trước giờ những trận đấu căng thẳng diễn ra. Nhưng tôi “bắt dò bắt cẳng” theo dư âm của người dân từ thành thị tới thôn quê trước vụ án này. Thậm chí có anh “nhà quê… dốt nát” còn dám tiên đoán rằng phen này nhà nước làm mạnh để lấy lại uy tín, có khi ông Tổng bị tử hình nữa là khác. Sở dĩ tôi gọi anh nhà quê này là dốt nát vì tôi đã được nghe bố anh chê thằng con mình là “không biết gì về tình hình của nước nhà”. Tôi cũng chẳng hiểu bố con anh này vin vào “tình hình của nước nhà” là như thế nào. Mãi sau tôi mới nghe ông già này giải thích “tử hình như thế thì còn lấy đâu ra tổng giám đốc để làm việc. Ông chú nó cũng làm tổng giám đốc, ngày xưa nghèo mạt rệp, làm công cho tôi, bây giờ thì thôi khỏi nói, nó giàu đến nỗi tôi tối mắt, không làm sao đếm xuể gia tài nhà nó”. Lúc đó mới hiểu ra và phải công nhận là anh nhà quê kia dốt cũng như tôi vậy. Không thể biết trước được những gì sẽ xảy ra đằng sau một vụ án dù lớn hay nhỏ.
Nhìn sang chuyện hàng xóm
Tuy nhiên anh “nhà quê dốt nát” kia lại đưa ra một “thí dụ” khá hùng hồn: “Tui vừa đọc báo thấy ở bên Tàu, người ta xử tử thẳng cẳng hai anh chỉ là nhân viên ngân hàng ăn cắp tiền liền bị xử tử”. Anh ta đưa cho tôi xem tờ báo mới toanh, trong đó rõ ràng có nguồn tin chính thức: “Ngày 9-8 vừa qua, một phiên tòa xét xử những kẻ liên quan đến vụ biển thủ gần 7 triệu USD từ ngân hàng Nông Nghiệp Trung Quốc đã kết thúc với 2 bản án tử hình.
Tòa án thành phố Handan (tỉnh Hebei) đã tuyên án tử hình Ren Xiaofeng - 34 tuổi và Ma Xiangjing - 37 tuổi vì tội đánh cắp 6,7 triệu USD từ chi nhánh Handan phía Bắc của ngân hàng Nông Nghiệp Trung Quốc (ABC).
Hai người trên từng là quản lý chi nhánh ngân hàng ABC tại Handan. Phần lớn số tiền thất thoát đã được họ mang đi đánh xổ số. Vào tháng 10 năm ngoái, Ren cấu kết với 2 nhân viên khác là Zhao Xuenan và Zhang Qiang để biển thủ 26.400 USD trong ngân hàng. Số tiền này được Ren nướng vào xổ sổ nhưng sau khi trúng giải, Ren đã hoàn lại số tiền vào Quỹ.
Từ ngày 16-3 đến ngày 14-4 năm nay, Ren và Ma tiếp tục rút 6,7 triệu USD của ABC. Các quan chức ngân hàng ABC đã thông báo việc này cho cảnh sát vào ngày 16-4 sau khi họ phát hiện hàng triệu USD đã “không cánh mà bay”. Liên quan tới vụ biển thủ lớn này, 5 quan chức ngân hàng ABC, bao gồm Deng Zhenguo - phó chủ tịch chi nhánh ABC tại tỉnh Hebei và 4 quan chức chi nhánh ABC tại thành phố Handan, đã bị sa thải”.
Suy đi nghĩ lại tôi thấy anh “nhà quê” kia không dốt, anh suy luận theo kiểu của người nông dân, rất có lý. Thôi thì đành trông người mà nghĩ đến ta vậy.
Vẫn không tìm ra “nhân vật” nhận hối lộ
Trở lại phiên tòa ở Hà Nội, cho đến cuối phiên tòa, những người bị tuyên phạm tội đưa hối lộ vẫn không tìm ra người nhận hối lộ. Mặc dầu trong các ngày 1 và 3-8, luật sư bào chữa và công tố viên nhiều lần tranh tụng về "đích đến" của 550 triệu đồng và 39.000 USD tiền "chạy án" của Bùi Tiến Dũng. Theo luật sư, khi truy tố các bị cáo về tội hối lộ, phải xác định được họ đã có hành động cụ thể nào, ai đã nhận hối lộ. Nhưng tòa đã thẳng thừng bác bỏ lý lẽ này. Lập luận này bị tòa bác vì cho rằng không có cơ sở. Hành vi của những người này cấu thành tội đưa hối lộ, thuộc trường hợp chuẩn bị phạm tội.
Như thế có nghĩa là Bùi Tiến Dũng chỉ thuộc trường hợp chuẩn bị hối lộ (kể cả những đàn em như Tôn Anh Dũng (4 năm tù); hai cựu cảnh sát Nguyễn Mậu Thôn, Nguyễn Đình Toản (mỗi người 3 năm tù) cũng vậy.
Xét như thế thì việc hối lộ chưa thành, và cũng không có chứng cớ nào cho rằng những người đó chuẩn bị hối lộ. Luật Sư Nguyễn Hằng Nga - bảo vệ Nguyễn Đình Toản- tuyên bố với phóng viên báo chí: “Chưa đủ chứng cứ kết luận bị cáo Toản có hành vi đưa hối lộ. Tôi đọc hết trong hồ sơ không tìm được tình tiết, lời khai nào nói Dũng đưa tiền cho Toản nhờ "tìm cửa" chạy tội. Lời khai của các bị cáo suốt mấy phiên xét hỏi cũng cho thấy như vậy".
Người dân cảm thấy có một cái gì đó ú ớ trong điểm này. Cái tội chuẩn bị hối lộ hay chuẩn bị chạy án nghe như có vẻ miễn cưỡng thế nào ấy. Và nếu như thế thì Bùi Tiến Dũng nhận tới “7 năm tù về tội đưa hối lộ” là không xác đáng, không đúng tội danh. Nếu đúng tội danh vụ hối lộ chưa thành thì 7 năm tù lá quá nặng. Ngay cả các “đàn em” dù chỉ có 3 năm tù cũng là quá nặng.
Cũng lại căn cứ vào điểm này, khi ghe xong tuyên án, Luật Sư Ngô Ngọc Thủy chen qua vòng bảo vệ của nhiều cảnh sát, cố đến gần Bùi Tiến Dũng. Quay trở ra, ông cho phóng viên biết: "Tôi sẽ tiếp tục theo vụ này. Gia đình Bùi Tiến Dũng sẽ làm đơn kháng cáo". Luật sư của Nguyễn Mậu Thôn, Vũ Mạnh Tiên cũng cho hay sẽ kháng cáo.
Quyền kháng cáo là quyền của họ. Nhưng theo như quan điểm của tòa thì trường hợp của Bùi Tiến Dũng đã được “chiếu cố” lắm rồi. Chiếu cố vì thành khẩn khai báo, nhân thân tốt; nhận nhiều huân huy chương trong thời gian công tác tại Bộ Giao thông.
Chuyện “nhân thân” dài hơn chuyện “nhân dân”
Có thể phân tích Bùi Tiến Dũng đã có 3 thành tích: Thứ nhất là thành khẩn khai báo, thứ hai là nhân thân tốt, thứ ba là có nhiều huân huy chương. Việc thành khẩn khai báo ra sao không được công bố rõ ràng. Từ đầu vụ án người dân chỉ thấy qua dư luận báo chí, ông Tổng Dũng luôn chối tội. Nhân thân ông tổng ra sao, người dân cũng mù tịt. Ông nhận bao nhiêu huân huy chương, có lẽ chỉ cái cơ quan PMU của ông biết. Nhưng cho dù nhận bao nhiêu huân huy chương thì những việc làm của ông Tổng Dũng khi còn đương chức đương quyền với hàng loạt công trình cầu đường mới làm đã hư hỏng và những chuyện bớt xén vật liệu được khui ra khi ông Tổng mới bị tóm vẫn còn đó.
Và điều ai cũng nhận thấy là sự ăn chơi “bán trời không văn tự kiểu ông hoàng bà chúa” của ông Tổng và phe cánh của ông khắp thủ đô Hà Nội ai cũng biết. Gia tài của ông Tổng ở đâu ra với những ngôi nhà kếch xù, những chiếc xe hơi bạc tỉ và của chìm của nổi của ông Tổng có được hỏi thăm đến không?
Hay là sau vụ án “đánh bạc” này mọi thứ đều được “xí xóa” vì nhân thân tốt? Đã là quan chức lớn thì quan nào chẳng có nhân thân tốt? Vậy chống tham nhũng là chống thế nào, chống ai, chống cái gì?
Người dân lúc này dường như cũng chẳng muốn bàn đến cái thứ “chuyện dài nhân thân” này làm gì vì nó dài hơn cả chuyện “nhân dân tự vận” và chẳng bao giờ có lời giải.
Lại bị điều tra
Cũng may, khi tôi vừa kết thúc bản tường trình này, dường như để làm “yên lòng nhân dân”, một nguồn tin cho biết: Bùi Tiến Dũng bị khởi tố thêm tội tham ô. Trong số những tội đó, vụ tham ô xảy ra tại dự án xây dựng cầu Bãi Cháy (Quảng Ninh) được khởi tố. Ngoài Bùi Tiến Dũng, cơ quan điều tra còn khởi tố bị can đối với Phạm Tiến Dũng (nguyên trưởng phòng PID6 của PMU18, đang bị tạm giam trong vụ án cố ý làm trái ở PMU18). Tạm thời xin tóm tắt:
“Bộ GTVT không ủy quyền để PMU18 cung cấp nhân sự cho nhà thầu thuộc dự án cầu Bãi Cháy. Tuy nhiên, trong khi thực hiện dự án, Phạm Tiến Dũng (khi đó là trưởng phòng PID6) đã tự ý có văn bản gửi các nhà thầu về việc cung cấp nhân viên tư vấn bổ sung cho văn phòng tư vấn. Tổng số nhân viên tư vấn bổ sung do PMU18 cung cấp cho toàn dự án là 43 người.
Đặc biệt, trong danh sách của PMU18 đưa ra có nhiều trường hợp không có thật hoặc không làm việc tại dự án cầu Bãi Cháy nhưng vẫn được... trả lương. Tổng số tiền lương các nhà thầu phải chi cho số nhân viên của PMU18 là hơn 5,3 tỉ đồng (trong đó chỉ có sáu nhân viên thực tế làm việc 35 tuần), số tiền bị chiếm đoạt lên đến hơn 3 tỉ đồng.
Vụ án còn liên quan đến 9 “quan lớn” khác như ngài Nguyễn Việt Tiến (nguyên thứ trưởng Bộ GTVT).
Đấy mới chỉ là một vụ. Còn hàng đống những vụ khác có được khui ra không?
Người dân lại chờ xem cuối cùng rồi bản án sẽ được xét xử ra sao. Lần này thì tôi hoàn toàn chịu, không dại gì mà “tiên tri” nữa. Cái gì đến thì tự nó đến mà không đến thì… thua nó vậy. Bởi ở đây, chuyện bất ngờ cỡ nào cũng có thể xảy ra.
