Quật mồ heo bệnh, heo chết để bán

Văn Quang

Trở lại với những chuyện lẩm cẩm tại VN trong tuần vừa qua, chuyện đáng nói nhất là chuyện quật mồ heo bệnh, heo chết để bán cho các nhà hàng làm nem, chả, chà bông và vô số thứ thực phẩm quen dùng hàng ngày khác, đang thật sự là gây kinh hoàng cho người dân toàn quốc. Nguồn tin xuất phát từ huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam.

Nguồn tin được kể qua người dân tại nơi đó. Ông Nguyễn Quốc Minh, ở thôn 2, xã Bình Phục kể lại bà hàng xóm có con heo nái hơn một tạ lăn ra chết dịch, phải nhờ 4 người khiêng ra bãi cát chôn. Trên đường về, đám người này gặp nhóm chuyên nghề mua heo (tục gọi là “lái heo”). Họ lân la làm quen rồi nhờ những người chôn heo chỉ chỗ chôn và trả cho cánh chôn heo 150.000 đồng. Đối với người dân thôn quê, 150 ngàn đồng là số tiền khá lớn mà không phải vất vả gì. Đám lái heo lập tức quật xác heo lên, xẻ thịt mang đi, chỉ vứt lại bộ lòng.

Nguồn tin được xác minh thêm bởi vợ chồng ông Nguyễn Hữu Chính ở thôn 3, xã Bình Đào, cũng có 3 con heo nái lăn ra chết dịch, phải đem chôn ở động cát ngoài rừng dương. Trưa hôm trước chôn, vùi sâu dưới cát, hôm sau ra, chỉ thấy còn mấy bộ lòng heo. Ông Chính kể: "Xác heo đã bị ai đào trộm, mang thịt xương đi rồi. 14 con heo nái chết dịch chôn ở đây cũng chung số phận chết không toàn thây như vậy".

Hiện bệnh này ở heo đã lan ra 52 xã thuộc 6 huyện, thị của Quảng Nam và đã lan sang Đà Nẵng, Quảng Ngãi.

Tại tỉnh Quảng Nam có 44 xã, phường thuộc 6 huyện thị với gần 20.000 heo nhiễm bệnh tai xanh, nhưng rất nhanh, dịch đã lan ra 52 xã phường với tổng số heo bệnh là 21.900 con. Tại Đà Nẵng, từ ngày 5 đến 17-7, dịch đã xảy ra ở 7 xã, phường thuộc huyện Hòa Vang và Cẩm Lệ với gần 400 heo bệnh, trong đó 6 con chết. Tại Quảng Ngãi, cơ quan Thú Y vùng 4 nhận mẫu bệnh phẩm heo tại một nhà chăn nuôi ở huyện Tư Nghĩa. Kết quả xét nghiệm dương tính với virus bệnh tai xanh.

Dịch bệnh tai xanh bùng phát từ bao giờ

Heo mắc “bệnh tai xanh” là thứ bệnh lần đầu tiên tôi nghe thấy. Theo Trung Tâm Chẩn Đoán Thú Y Hà Nội cho biết, bệnh tai xanh còn gọi là bệnh bí hiểm có tên khoa học là hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản ở heo (PRRS). Bệnh này do virus Lelystad gây ra. Thứ virus này tấn công vào đại thực bào - cơ quan có nhiệm vụ tiêu diệt vi khuẩn, virus xâm nhập vào cơ thể heo. Đại thực bào bị giết chết sẽ làm giảm chức năng của hệ thống bảo vệ cơ thể, làm tăng nguy cơ nhiễm các bệnh kế phát như: Tả, thương hàn, liên cầu khuẩn, hen suyễn... Thực tế, tại các ổ dịch tai xanh ở miền Bắc xuất hiện vào tháng 3-4 vừa qua, xét nghiệm mẫu bệnh phẩm cho thấy heo hay mắc bệnh thường chết vì căn bệnh này.

Nỗi kinh hoàng ám ảnh người dân

Nghe tin này, không chỉ người dân ở Quảng Nam, Đà Nẵng hoặc toàn miền Trung ghê sợ mà hầu như cả ở miền Nam, miền Bắc cũng ớn lạnh. Bọn lái heo bất lương kia đã làm việc này từ bao lâu nay rồi? Không ai biết. Bán đi những nơi nào, cũng chẳng ai kiểm soát được. Như vậy là trong toàn quốc, thứ thịt heo quật mồ từ heo bệnh, heo chết vẫn được ung dung tiêu thụ. Và tất nhiên, các chợ búa, các nhà hàng, từ bình dân đến cao cấp đều đã có “hân hạnh” được dùng món thịt heo… thơm phức kia mà không một thực khách nào có thể ngờ tới được. Ngay cả đến những thứ thực phẩm được chế biến sản xuất thành pa-tê, jambon… bán đầy ở các cửa hàng cửa hiệu sáng choang cũng có thể lẫn lộn thứ heo “kinh khủng” này.

Bọn làm ăn bất lương không từ một thủ đoạn nào không dám làm. Chúng trộn lẫn heo chết heo, bệnh vào thịt heo tươi của các nhà giết nhỏ lẻ ở thôn quê, đến thịt heo vừa được mang từ các lò chuyên nghiệp ở thành phố lớn được coi như “bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm” ra bán. Có mà trời biết. Thế là, từ thành thị tới thôn quê, đều đã có “cơ hội” được nếm thử món heo hổ lốn này. Người nào cũng cảm thất bị ám ảnh đến lợm giọng, đến nỗi có những gia đình lúc này không dám ăn thịt heo nữa.

Nhưng đó chỉ là nỗi ám ảnh bởi những chuyện đã qua. Thôi thì cho nó qua luôn cho đỡ sợ.

Câu hỏi còn bỏ ngỏ

Nói đến chuyện bây giờ, những cửa hàng chuyên bán thực phẩm đông lạnh, thực phẩm khô, như chà bông, pa-tê, dăm bông, xúc xích… trông đẹp lộng lẫy như nem công chả phượng, treo đầy trong những chiếc tủ kính ướp lạnh, sáng choang, bóng loáng trong các căn nhà “hoành tráng”, kể cả các siêu thị, có thật là không có loại thịt heo “khiếp đảm” kia không? Làm cách nào kiểm tra được? Câu hỏi này không dễ trả lời chút nào. Nó đã, đang và sẽ còn bỏ ngỏ. Cho dù những anh cán bộ Y Tế, cán bộ An Toàn Thực Phẩm, có thiện chí tới đâu cũng thua. Máy móc kỹ thuật kiểm soát không có, tay nghề lơ mơ, thêm vào cái bệnh quan liêu, tham nhũng thâm căn cố đế nữa thì thua to là cái chắc. Đấy là chưa nói tới có hàng trăm hàng ngàn cửa hàng lớn nhỏ, có hàng triệu mặt hàng, làm sao “kiểm” cho nổi?

Người dân lại đành tự bảo vệ lấy mình. “Cái gì độc hại thì dân tự lo, cái gì không độc hại thì cán bộ “no”.

Câu ấy như đã thành tiền lệ, thành một thứ “văn hoá phổ biến”, chỉ có điều là nó không được viết thành những băng rôn, biểu ngữ long trọng treo trước những “khu phố văn hoá”… đầy những dân ghiền và mua bán ma tuý.

Dân thành phố đã nhịn thịt gà, bây giờ lại nhịn thêm thịt heo. Mấy bác nhà quê thế mà sướng. Ngay vùng tôi ở, người ta không còn mua thịt heo trôi nổi ngoài chợ, đã bắt đầu áp dụng biện pháp “đánh đụng” , tức là nhiều nhà chung nhau lại làm thịt một con heo, xẻ thịt chia nhau. Hoặc cùng lắm là đến tận nhà người làm thịt heo, mua ngay khi làm thịt cho chắc ăn. Nếu cần thì cứ gà nhà ta nuôi, ta ăn, cá nhà ta thả ta vớt, cây nhà ta có trái ta hái. Thế là chẳng sợ gì những loại hoá chất độc hại. Dân nhà quê sống ít bệnh và sống thọ hơn dân thành phố là thế. Có lẽ nhiều người vẫn cho rằng chết thì không sợ, ai cũng phải chết, nhưng bệnh tật mới là điều đáng sợ nhất.

Có bao nhiêu người mắc bệnh từ heo tai xanh?

Nguồn tin mới nhất ngày 22-7-2007, tôi vừa nhận được, đã có hơn 40 người mắc bệnh liên cầu heo (bệnh heo tai xanh) ở Hà Nội và TP Sài Gòn do ăn, tiếp xúc với heo mắc bệnh bởi không thể phát hiện heo mắc bệnh bằng mắt thường, cho nên đây thật sự là mối lo ngại cho sức khoẻ của người tiêu dùng.

- Bệnh rất dễ mắc

Theo các bác sĩ tại Viện Các Bệnh Nhiệt Đới Và Truyền Nhiễm Quốc Gia, 22 bệnh nhân mắc bệnh liên cầu heo vào điều trị tại viện, mỗi người có một nguyên nhân mắc bệnh khác nhau. Một sinh viên về quê nghỉ hè giúp mẹ bán thịt heo tại chợ. Sau vài ngày đứng bán hàng, cô bé này bắt đầu sốt cao, co giật, gia đình vội chuyển đến viện. Lúc này cô bé đã bị viêm màng não cấp rất nguy hiểm đến tính mạng. Khi xét nghiệm phát hiện đã nhiễm liên cầu heo và phải điều trị tích cực mới qua khỏi.

Một nam bệnh nhân làm nghề buôn heo, hàng ngày tiếp xúc với heo sống còn việc giết mổ thuê người làm nhưng vẫn mắc bệnh. Một bệnh nhân nữa trong nhà nuôi ổ heo xề có 4 con heo con bị ốm. Hàng ngày chăm sóc đàn heo thế là nhiễm bệnh phải đi cấp cứu. Bệnh nhân Vũ Đình Đấu, 61 tuổi ở Hưng Yên, khi vào điều trị tại viện tưởng đã không qua khỏi, qua thời gian điều trị tích cực đến nay đã ổn định. Còn nguyên nhân, chỉ là do ăn thịt heo mua ngoài chợ, đến hai ngày sau sốt cao hôn mê. Hậu quả vì bị hoại tử nặng, các bác sĩ phải tháo bỏ các ngón chân của ông Đấu.

Như thế nguy cơ của heo bệnh tai xanh lan sang người đang là mối đe doạ và nguy cơ tử vong cũng không phải là nhỏ. Còn bao giờ nó lan vào miền Nam thì… chưa biết. Cũng như những thứ bệnh H5N1 từ Hà Nội tới Cà Mau chẳng bao xa.

Lái heo “rình mò” heo chết hơn cả thú y

Ông Võ Văn Cường, phó giám đốc Sở Nông Nghiệp Quảng Nam cho biết: "Tôi nằm tại địa bàn 2 đêm để điều tra, mới biết cánh mua heo canh chừng rành chuyện nhà nào mắc dịch còn hơn... thú y. Cứ ban ngày thì họ toả ra, đi tìm nhà nào có heo dịch là nhào vô mua liền. Chủ nhà thay vì phải đem chôn, bán được tí tiền, gỡ được đồng nào hay đồng nấy, nên hầu như chủ nhà nào cũng gật ngay. Ngã giá xong, chủ nhà cứ làm như sắp đem chôn đàn heo bệnh của mình đến nơi, nhưng chờ đêm xuống thì đón đám lái heo đến hành sự".

Ông Cường cũng xác nhận:

"Tôi đã kiểm tra, đình chỉ 1 trong 2 tụ điểm tiêu thụ heo chết ở Hương An, nhưng họ lại... dời tụ điểm khuất sâu vào trong, lại đi hàng đêm khuya, không sao kiểm soát cho xuể. Thịt heo dịch chủ yếu đưa đi tiêu thụ để làm ruốc, nem chả... ở những nơi nổi tiếng về món này là Bình Định, Thừa Thiên Huế, thành phố Đà Nẵng...".

Tất nhiên bọn lái heo không dừng lại ở Đà Nẵng mà còn đi xa hơn nhiều. Các quan thú y ở địa phương nào mắc bệnh bị phát giác mới nhẩy nhổm, còn các quan thú y ở các địa phương khác thì cứ tà tà “nó đã đến chỗ mình đâu mà sợ”. Có chỉ thị thì cũng như không, bởi từ muôn đời nay “chỉ thị túi áo, thông báo túi quần” đã thành thói quen rồi. Cứ thế mà làm.

Các quan Quản lý thị trường thì nhởn nhơ với những cái cửa hàng đã đóng “thuế túi”, tức là loại thuế thường xuyên của các cửa hàng buôn bán từ nhỏ đến lớn, từ anh ngồi bán hàng rong ở vỉa hè đấn bà chủ nhà hàng ăn bình dân hay sang trọng cũng đều phải nộp loại thuế túi này mới yên. Người bán hàng thịt heo,thịt bò, gà vịt có thể không bị thuế nhà nước nhưng không thể bước qua loại thuế rơi vào túi của các quan nhỏ ở các địa phương này. Đừng hỏi vì sao xe cứ để trên vỉa hè vô tư, hàng quán bình thản xếp ghế đầy lề đường, cũng đừng hỏi vì sao cửa hàng nhỏ bị đóng thuế nhiều hơn cửa hàng lớn; đừng hỏi vì sao hàng bán tịt tươi thì bị phạt, hàng bán thịt bệnh không bị phạt. Cũng đừng hỏi vì sao gia đình cán bộ được miễn thuế, dân thì tận thu! Như trường hợp bà Nguyễn Thị Thới vợ ngài chi cục trưởng Chi Cục Thuế TP Mỹ Tho trốn thuế bị dân tố cáo mà vấn tỉnh bơ. Sở thuế còn cho rằng bà không có tội.

Không có chữ “vì sao” với những anh có quyền. Chỉ có chữ “vì tao” mà thôi.

Già trẻ lớn bé đều chịu hàng trăm thứ thuế

Nhân nói đến chuyện thuế má, xin nói ngay rằng không chỉ những ông nhà buôn lớn ở những thành phố mới bị đánh quá nhiều thứ thuế vô lý như các “đại gia đã bức xúc” trong những buổi được hội kiến với các quan chức thuế vụ. Người dân quê cũng chịu nhiều thứ thuế đến phát khùng.

Xin lấy một thí dụ gần gụi và cụ thể nhất: Xã Việt Xuyên thuộc huyện Thạch Hà (Hà Tĩnh) chì có gần 3.500 người (ở đây còn gọi là nhân khẩu hay gọi tắt là có 3.500 khẩu để chĩ rõ có bao nhiêu cái miệng ăn, miệng nói để cai trị cho dễ). Mọi người từ 60 tuổi trở xuống cho đến các cháu mới lọt lòng mẹ đều phải nộp cả chục khoản lệ phí do địa phương đặt ra.

Điều này khiến những người lực điền ở đây dù tất bật quanh năm suốt tháng vẫn lâm cảnh nợ nần và nghèo đói... Nỗi bất bình của người dân cứ trải từ năm này qua năm khác.

- Già, trẻ đều phải nộp lệ phí

Ông Đậu Ngọc Chiêm, sinh năm 1932 và vợ là bà Lê Thị Lục sinh năm 1938 trú tại xóm 6, hiện gia đình có 7 người. Ông Chiêm và bà Lục đều là viên chức hưu trí đã ngoài 70 tuổi.

Nhà có 3 người tuổi lao động gồm: Đậu Đức Phương (SN 1975), có vợ là Nguyễn Thị Nguyệt và một người con trai khác là Đậu Ngọc Hùng (SN 1977).

Hai cháu nhỏ song sinh (con của Phương và Nguyệt) từ tháng 5 năm 2006 là Đậu Ngọc Hiếu và Đậu Thị Thảo tính đến nay đã hơn 1 tuổi. Cuốn sổ ghi các khoản phí của gia đình này được thu gần như thường xuyên là 13 mục.

Kể cả hai cháu nhỏ ấy cũng phải gánh vác phần đóng góp vào quỹ địa phương. Ông Chiêm cho biết: “Từ trước tới nay mọi khoản thu chi đều đi vào sự im lặng, giờ đây chúng tôi không thể chấp nhận mãi đành phải nói ra”.

Cũng bất bình về những khoản lệ phí này, bà Vừng từng là giáo viên dạy cấp II đã phản ứng khá gay gắt: “Lệ phí chi mà cứ thu luôn như thế. Nếu cần tiền thì cứ nói xin chúng tôi sẽ cho chứ đừng bắt chúng tôi phải nộp những khoản lệ phí nực cười như vậy”.

- Những khoản nợ trời ơi, đất hỡi

Gia đình anh Đậu Xuân Hoà (1964) và vợ là Lê Thị Hiền ( SN1967) cũng là dân xóm 6, nghèo khó, đang phải nuôi 3 đứa con, đứa lớn 16 tuổi, đứa nhỏ nhất lên 10 đang là học sinh.

Nguồn sống của cả nhà nhờ vào 7 sào ruộng mỗi năm thu hoạch hai vụ được khoảng 1,5 tấn thóc. Nên năm nào được mùa mới đủ ăn, nhà lại chẳng có nghề phụ gì làm ra tiền.

Năm 2006, gia đình này phải gánh 15 khoản chi phí đóng góp với tổng số tiền là 1.947.000 đồng. Nhà bán cả heo lẫn gà nuôi trong 1 năm chỉ lo đủ 1/3 khoản lệ phí, nay còn nợ cũ 1.447.000 đồng.

Khoản nợ về lệ phí năm 2006 chưa trả xong thì mức thu lệ phí năm 2007 được của các cán bộ ghi vào sổ là 2.072.400 đồng. Chị Hiền nói chua chát: “Đã lâu rồi bữa cơm gia đình chúng tôi không biết đến miếng thịt là gì, heo gà nuôi được con nào là lo bán để lấy tiền nộp thuế, nộp phí… Nếu không thì nợ nần chồng chất, lâu ngày không biết nhìn vào đâu.”

15 khoản phí, lệ phí phải nộp là gì

Ông Phan Văn Hợi, Chủ tịch UBND xã Việt Xuyên cho biết: Hiện tại xã đang thu 10 khoản theo quy định chung:

Thuế nhà đất, Quỹ An Ninh Quốc Phòng, Quỹ Đền Ơn Đáp Nghĩa, Quỹ Chăm Sóc Và Bảo Vệ Trẻ Em, Quỹ Khuyến Học, Quỹ Giúp Đỡ Người Nghèo, Quỹ Hành Chính Sự Nghiệp, Quỹ Phục Vụ Sản Cuất, Quỹ Xây Dựng Cơ Sở Hạ Tầng, Quỹ Lao Động Công Ích (chỉ thu 2006 về trước).

Và xã thu thêm 3 loại lệ phí: Lệ phí xây dựng đường nhựa, xây dựng đường điện, xây dựng trường cao tầng.

Các khoản tiền đóng góp phân bổ theo đầu người từ tuổi 60 trở xuống để xây dựng đường điện, đường giao thông và trường cao tầng là có thật.

Những năm qua dân chưa thanh toán được nên nhiều gia đình còn nợ đến tiền triệu. Dân è cổ đóng thuế cho nhà nước chưa đủ, làng xã cứ “tự do dân chủ” đặt ra những loại lệ phí trời ơi đất hỡi, trong khi các quan thì ăn chơi thoải mái, con quan uống mỗi chai rượu hơn một triệu đồng. Tiền thuế chảy đi đâu? Lệ phí xuôi theo dòng nước trong nào? Hỏi trời!

72 loại phí và 42 loại lệ phí

Chưa hết, nếu nhìn vào những khoản thuế và lệ phí của tỉnh An Giang còn giật mính kinh hãi hơn. Tại kỳ họp Hội Đồng Nhân Dân tỉnh An Giang (từ ngày 11 đến 13-7), phản ảnh ý kiến của người dân, tỏ ra quá phẫn nộ về các khoản thu phí, lệ phí và các khoản đóng góp của nông dân. Lúc đó Sở Tài Chính mới nhẹ nhàng giải trình rằng các khoản thu phí, lệ phí do Trung Ương quy định gồm 72 loại thu phí và 42 loại lệ phí. Cộng lại có 114 loại lệ phí, cứ gọi chung là thuế, là thứ tiền người dân phải nộp cho nhà nước.

Ối chao, từ thượng cổ tới bây giờ, đọc bao nhiêu báo, biết bao nhiêu tin trên thế giới mà tôi chưa thấy ở đâu có nhiều loại phí kinh khủng đến như thế.

Vậy mà các ngài trong cái gọi là Hội Đồng Nhân Dân muốn bớt đi vài loại cho người dân thì ông Tài chánh lại nhỏ nhẹ giải trình rằng vì là lệ phí do Trung Ương quy định nên phải xin phép Trung Ương. Mà Trung Ương thì có đến vài ba chục cái Bộ, cái Phủ, cái "cơ quan chức năng" nên phải đi xin phép từng ông thì có mà thế kỷ sau mới dân mới bót được vài thứ “phí”. Cứ gọi là bớt đi 14 thứ cũng còn tròn 100 thứ phí người dân phải chịu cho các quan “phí”.